Zatrudniasz małżonka w firmie? Zobacz, co musisz wiedzieć

Zatrudniasz małżonka w firmie? Zobacz, co musisz wiedzieć fotolia.pl

Zaoferowanie współmałżonkowi pracy we własnej firmie to częsta praktyka wśród przedsiębiorców. Szczególnie na początku prowadzenia działalności. O czym należy pamiętać decydując się na takie rozwiązanie?

Myśl o zatrudnieniu współmałżonka najczęściej pojawia się na samym początku prowadzenia działalności. To ten newralgiczny okres, w którym nie mając jeszcze pewnego gruntu pod nogami, szuka się przede wszystkim bezpiecznych rozwiązań. Takim wydaje się być właśnie wspólna praca z mężem czy żoną. Tym częstsze jest to postępowanie, im bardziej rodzinny charakter ma biznes.

Składki jak za przedsiębiorcę na „dużym ZUS-ie”

Nie ma żadnych regulacji, które zabraniałyby zaoferowania współmałżonkowi posady. Należy jednak wiedzieć, że w przypadku, gdy zostaje on zatrudniony na umowę o pracę albo nieodpłatnie, to nie jest traktowany jako zwykły pracownik, ale tzw. osoba współpracująca (jeśli pozostają z przedsiębiorcą we wspólnym gospodarstwie domowym). Konsekwencją jest konieczność opłacania za współmałżonka składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Co więcej, składki ZUS za małżonka opłaca się jak za przedsiębiorcę na „dużym ZUS-ie”. Nie ma tu opcji zastosowania preferencyjnych zasad.

Podobne artykuły:

Identycznie jeśli przedsiębiorca zdecyduje się zatrudnić w firmie dzieci (własne, małżonka, adoptowane), rodziców, macochę i ojczyma, którzy pozostają z nim w jednym gospodarstwie domowym. Nie dotyczy to brata i siostry, a także członków rodziny przygotowujących się do zawodu.

Podzielone zdania urzęw

Jest jeden wyjątek, który pozwala nie opłacać za męża lub żonę składek ZUS pomimo posiadania przez nich statusu osoby współpracującej. Jest to możliwe jeżeli współmałżonek jest w tym samym czasie zatrudniony w innym miejscu na etacie i osiąga z tego tytułu przynajmniej minimalne wynagrodzenie. W tej sytuacji składki społeczne ZUS opłaca jego pracodawca, zaś przedsiębiorca zobligowany jest wyłącznie do zapłaty ubezpieczenia zdrowotnego.

Warto dodać, że organy podatkowe różnie podchodzą do tej kwestii. Część z nich uznaje bowiem, że składki społeczne za zatrudnionego współmałżonka trzeba zapłacić nawet jeśli ma on umowę o pracę w innej firmie. Warto więc podejść do tego z pewnym dystansem i złożyć wcześniej wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji ZUS w tym temacie.

Małżonek nie jest uznawany za osobę współpracująjeśli zostanie zatrudniony na umowę cywilnoprawną. Podpisanie umowy zlecenie sprawia, że traktowany jest jako zleceniobiorca więc składki ZUS opłacane są na identycznych zasadach jak w przypadku  każdego innego zleceniobiorcy. Z kolei umowa o dzieło zazwyczaj nie wymaga zapłaty składek, jednak ZUS często ją kwestionuje. Jeśli wykaże, że mamy do czynienia z osobą współpracującą, nakazuje opłacenie składek.

Brak zgłoszenia współmałżonka w ZUS-ie może mieć dla przedsiębiorcy nieprzyjemne konsekwencje. Niezbędna stanie się korekta deklaracji zgłoszeniowych oraz zapłata należnych składek. Dodatkowo trzeba liczyć się z uiszczeniem odsetek i kar za zwłokę. 

Wynagrodzenie współmałżonka nie może być kosztem

Zgodnie z ogólną zasadą zatrudnienie w firmie pracownika pozwala na zaliczenie jego wynagrodzenia do kosztów uzyskania przychodów. Niestety przy zaoferowaniu pracy współmałżonkowi nie ma na to szans.

Takie wynagrodzenie podlega jednak opodatkowaniu – przedsiębiorca zobligowany jest więc do obliczenia, pobrania i wpłacenia zaliczki na podatek dochodowy. Dla małżonka zaś to dochód, który musi uwzględnić w deklaracji rocznej i opodatkować. Żadnej roli nie odgrywa tu posiadanie rozdzielności majątkowej.

  

Kwotę podatku do zapłaty można obniżyć na inne sposoby. W kontekście zatrudnienia małżonka pozwalają na to przede wszystkim wydatki odnoszące się do: składek ZUS, wykonywania przez niego obowiązków słbowych, świadczeń urlopowych czy też składek na Fundusz Pracy. Możliwe jest też odliczenie od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne (7,75% podstawy jej wymiaru).

Separacja lub rozwód – co dalej?

Wzajemne zależności pomiędzy małżonkami w kontekście podatkowym zmieniają się, kiedy zdecydują się oni na rozwód lub separację. Jako, że nie prowadzą już wspólnego gospodarstwa, zatrudniony współmałżonek przestaje posiadać status osoby współpracującej. Konieczne jest więc jego:

  • wyrejestrowanie z ubezpieczeń społecznych oraz zdrowotnego, a następnie
  • zarejestrowanie jako zwykłego pracownika.

Przepisy wymagają także zawarcia umowy, jeśli wcześniej nie była podpisana.

inFakt Sp. z o.o. Sebastian Bobrowski