Naucz się uczyć. Część VI

Naucz się uczyć. Część VI Photo credit: Thomas Leuthard / Foter

Poznaj czynniki wpływające na jakość i szybkość uczenia się języków obcych. Wybierz optymalną metodę nauki.


Kolejny artykuł z cyklu "Naucz się uczyć" dotyczy strategii uczenia się, a konkretnie opisuje strategie, które wspierają proces uczenia się, nie mając bezpośredniego wpływu na język docelowy; są to tzw. strategie pośrednie.

Strategie uczenia się, które wspierają proces uczenia się, nie mając bezpośredniego wpływu na język docelowy, nazywamy strategiami pośrednimi. Wspierają one proces uczenia się oraz pomagają nim efektywnie zarządzać.81


Wyróżniamy trzy główne grupy strategii pośrednich:


rys 1.



    1. Strategie metakognitywne pozwalają uczniom kontrolować i organizować proces uczenia się. Dotyczą one ogólnego planowania (organizacji) uczenia się i obejmują działania przygotowawcze, kontrolne i ewaluacyjne.82 Strategie metakognitywne często nazywane są strategiami organizowania pracy.
    2. Strategie afektywne pomagają uczącemu się regulować poziom i rodzaj własnych emocji, motywację i postawy. Są to strategie zachęcania się do pracy, nagradzania się za dobre wyniki i obniżania lęku.83 Stany afektywne osób uczących się regulowane są przy użyciu strategii afektywnych, które pozwalają osobie uczącej się mieć kontrolę nad własnym stanem psychicznym.
    3. Strategie społeczne pozwalają uczniowi uczyć się poprzez interakcję z innymi osobami.84 Regulują one stosunki interpersonalne w ramach działalności językowej. Uczenie się we wspólnocie wymaga od osoby uczącej się umiejętności współpracy z innymi, wczuwania się w stany emocjonalne innych osób.



Pierwszą grupą strategii pośrednich są strategie metakognitywne, które dzielą się na trzy podgrupy:85



rys 2.


1. Skupianie się na nauce


      • łączenie nowego materiału z wiedzą już posiadaną - tworzenie "pomostu" między nowym materiałem językowym a materiałem już opanowanym pozwala tworzyć związki asocjacyjne, które "zakotwiczają" nową wiedzę.
      • koncentrowanie uwagi - uświadomienie sobie wagi skupienia koncentracji uwagi na nauce oraz zwracanie uwagi na elementy językowe.
      • uważne słuchanie przed produkcją mowy - rozwijanie sprawności rozumienia tekstu słyszanego przed próbą komunikowania się.


2. Planowanie nauki


      • zgłębianie wiedzy na temat uczenia się języka obcego - poszukiwanie odpowiedzi na pytanie jak należy się uczyć (uczenie uczenia się) poprzez rozmowy bezpośrednie, czytanie literatury przedmiotu.
      • organizowanie nauki - zaplanowanie i zorganizowanie odpowiednich warunków do nauki.
      • stawianie sobie celów - stawianie sobie celów krótkoterminowych i długoterminowych
      • identyfikowanie celu zadania uświadomienie sobie celu zadań językowych w ramach ćwiczonych sprawności językowych.
      • przygotowywanie się do zadania językowego - zaplanowanie czynności niezbędnych do wykonania zadania językowego.
      • poszukiwanie możliwości uczenia się - poszukiwanie i korzystanie z każdej nadarzającej się okazji by posługiwać się językiem obcym w ramach praktyki językowej.


3. Ewaluacja nauki


      • samokontrola - identyfikowanie własnych błędów językowych, ich źródeł i przyczyn, eliminacja błędów i uczenie się na własnych błędach.
      • samoocena - ocenianie własnych postępów w nauce, śledzenie zdobywanych umiejętności w ramach uczonych sprawności językowych.


Strategie metakognitywne pomagają uczniom koordynować i kontrolować własny proces uczenia się. Uczniowie przywiązują niewiele wagi do tych strategii szczególnie w odniesieniu do ewaluacji własnej nauki i postępów w nauce. Są oni przyzwyczajeni do tego, że nauczyciel ich ocenia i monitoruje przebieg ich nauki. Dzięki projektowi "Portfolio językowe" uczniowie będą mieli więcej okazji do zastanowienia się nad swoimi postępami i osiągnięciami w uczeniu się języka obcego. Będą mogli również zaplanować naukę na przyszłość, stawiając sobie przy tym jasno określone cele.

Efektywna nauka możliwa jest tylko wtedy, gdy skutecznie zarządza się strategiami metakognitywnymi. Pozajęzykowe elementy uczenia się mają taką samą wagę w odniesieniu do sukcesu nauki języka obcego jak elementy ściśle związane z językiem docelowym.

Drugą grupę strategii pośrednich stanowią strategie afektywne. Kontrola stanów afektywnych uczącego się jest możliwa tylko przy wykorzystaniu strategii afektywnych, w których skład wchodzą trzy główne strategie:86



rys 3.



1. Obniżanie poziomu lęku


      • wprowadzanie się w stan relaksacyjny - stosowanie ćwiczeń rozluźniających mięśnie, relaksacyjnych technik oddychania, medytacji, odpoczynku
      • słuchanie muzyki - słuchanie melodii uspokajających, relaksacyjnych, np. muzyki barokowej
      • śmiech jako terapia relaksacyjna - humorystyczne elementy odprężające umysł


2. Zachęcanie się do pracy


      • dodawanie pewności siebie przez stosowanie pozytywnych autokomentarzy - chwalenie samego siebie za osiągnięcia i postępy w nauce
      • zachęcanie się do podejmowania ryzyka - mobilizowanie siebie do wchodzenie w interakcje językowe
      • nagradzanie siebie - przyznanie sobie nagrody za dobre wyniki w nauce


3. Świadomość własnych emocji, postaw


      • zwracanie uwagi na własne stany emocjonalne, ich źródła i objawy - rozpoznawanie źródeł i przyczyn stanów negatywnych typu: stres,
      • zmartwienie, lek oraz stanów pozytywnych typu: zadowolenie, radość, spokój, przyjemność.
      • uświadomienie sobie własnej postawy, nastawienia wobec języka obcego i zadań językowych - zrozumienie przyczyn i źródeł takiego a nie innego nastawienia do uczenia się języka obcego.
      • pisanie pamiętnika, wypełnianie Portfolia językowego - prowadzenie notatek na temat własnej ścieżki edukacyjnej w nauce języka obcego
      • rozmawianie z innymi osobami na temat własnych emocji, uczuć, pragnień - podzielenie się własnymi uczuciami z nauczycielem, przyjacielem, członkiem rodziny.



Aktywne uczenie się


Stany afektywne uczącego się mają decydujący wpływ na sukces bądź niepowodzenie w nauce języka obcego.87 Dobrzy uczniowie to ci, którzy potrafią kontrolować własne emocje i uczucia w stosunku do uczenia się języka obcego. Negatywne emocje i nastawienie hamują przyswajanie nowego materiału językowego, uniemożliwiają jakąkolwiek pracę nad językiem. Pozytywne emocje i nastawienie sprzyjają nauce i sprawiają, że daje ona oczekiwane efekty.

Atmosfera pracy na lekcji i poza nią działa motywująco bądź demotywująco na ucznia. Komfort pracy (psychiczny i fizyczny) stanowi element niezbędny w procesie uczenia się. Nastawienie ucznia do przedmiotu przekłada się na jego motywację do nauki. Zachęcanie się do pracy dopinguje ucznia, który zaczyna tracić motywację do nauki.

Uczucie lęku może działać mobilizująco bądź zniechęcająco na ucznia. Zbyt duży poziom lęku hamuje przyswajanie języka. Ważne jest by uczeń był świadomy swoich stanów emocjonalnych i mógł nimi odpowiednio kierować i kontrolować nasilające się negatywne emocje.

Trzecią grupę strategii pośrednich stanowią strategie społeczne, które regulują interakcje z innymi osobami. Dzielą się one na trzy główne grupy, a następnie każda grupa dzieli się na dwie podgrupy:88



rys 4.


1. Zadawanie pytań


      • prośba o wyjaśnienie bądź rozjaśnienie - proszenie rozmówcy o powtórzenie, parafrazę, zwolnienie tempa rozmowy, poparcie przykładami, upewnienie się czy wypowiedź jest poprawna, czy dana reguła odnosi się do danego przypadku.
      • prośba o poprawę błędu - proszenie rozmówcy o poprawę błędów językowych gdy takie się pojawią w trakcie konwersacji bądź proszenie innej osoby o poprawę błędów w pracy pisemnej.


2. Nauka we współpracy


      • uczenie się od koleżanek i kolegów z klasy - uczenie się w parach, w grupie, co zwiększa współzawodnictwo i chęć wykazania się swoimi umiejętnościami językowymi.
      • uczenie się od rodzimych nosicieli języka obcego - uczenie się od rodzimych użytkowników języka obcego poza szkołą w nieformalnych sytuacjach.


3. Empatia


      • tolerancja wobec innej kultury - uczenie się o kulturze kraju języka docelowego, co pomaga zrozumieć różnice kulturowe, językowe, różnice zachowań i przekonań obcokrajowców.
      • wczuwanie się w myśli i uczucia innych osób - obserwowanie zachowania innych osób i interpretowanie rządzącymi nimi emocjami.



Uczenie się języka obcego jest procesem dynamicznym, interakcyjnym, zachodzącym przy udziale innych osób. Rzadko bywa tak, że ktoś uczy się w izolacji, bez komunikowania się z innymi. W sytuacjach, w których mamy do czynienia z innymi osobami niezbędne okazują się być strategie społeczne. Dzięki nim możemy funkcjonować w społeczności, która nas otacza i możemy zrozumieć wszystkie procesy zachodzące w obrębie danej grupy.

Uczenie się w grupie, często nazywane uczeniem się we wspólnocie, przynosi daleko idące korzyści dla obu stron. Uczniowie korzystają z doświadczenia i wiedzy drugich osób, które niejednokrotnie wspierają się wzajemnie radami, pomysłami, oceną i przemyśleniami. Nauka języka obcego wymaga od uczniów umiejętności wchodzenia w interakcje z innymi osobami, często pochodzącymi z innych krajów, o odmiennej kulturze i przekonaniach. Umiejętność słuchania innych, tolerancja wobec inności, umiejętność wczuwania się w emocje drugiej osoby sprawiają, ze stajemy się równoprawnymi członkami danej grupy.

Podobne artykuły:




Bibliografia:


  • 81. R.Oxford, Language Learning Strategies, Heinle & Heinle, 1990, str. 135
  • 82. W.Wilczyńska, Uczyć się czy być nauczanym? O autonomii w przyswajaniu języka obcego, PWN, WarszawaPoznań, 1999, str. 236
  • 83. H.Komorowska, Metodyka nauczania języków obcych, Fraszka Edukacyjna, Warszawa 2002, str.172
  • 84. R.Oxford, Language Learning Strategies, Heinle & Heinle, 1990, str. 135
  • 85. R.Oxford, Language Learning Strategies, Heinle & Heinle, 1990, str.137 - 140
  • 86. R.Oxford, Language Learning Strategies, Heinle & Heinle, 1990, str.140 - 144
  • 87. R.Oxford, Language Learning Strategies, Heinle & Heinle, 1990, str.140
  • 88. R.Oxford, Language Learning Strategies, Heinle & Heinle, 1990, str.145 - 147



Artykuł jest kolejnym, z cyklu "Naucz się uczyć".

Artykuł jest fragmentem pracy magisterskiej pt: "Strategie uczenia się uczniów jako wyznaczniki efektywności procesu nauczania i uczenia się" autorstwa p. Moniki Widyawati Kepal, napisanej pod kierunkiem dr hab Ludmiły Szypielewicz na Wydziale Lingwistyki Stosowanej i Filologii Wschodniosłowiańskich - Instytut Rusycystyki; Uniwersytet Warszawski



Monika Widyawati Kepal Denis School

Dalej

x

0 komentarzy

Nie udało się dodać komentarza, spróbuj ponownie za chwilę

Komentarz powinien być dłuższy niż 5 znaków

Prosze wprowadzić prawidłowy adres e-mail

Nick powinien być dłuższy niż 4 znaki