Wypalenie zawodowe – definicja, objawy, przyczyny

Wypalenie zawodowe – definicja, objawy, przyczyny Wypalenie zawodowe

Wypalenie zawodowe to nie tylko koncepcja przedstawiana na szkoleniach z zakresu nowoczesnego HR, ale przede wszystkim to bardzo poważny problemem obecnych czasów.

Stanowi on poważne wyzwanie dla kadry zarządzającej w każdej firmie, jak i też wielki, ciężki do pokonania problem dla samych pracowników.

Czym jest wypalenie zawodowe?


Wypalenie zawodowe definiuje się jako efekt przewlekłego stresu bezpośrednio związanego z miejscem zatrudnienia osoby dotkniętej dolegliwością. Co niezwykle istotne, w czerwcu 2019 roku wypalenie zawodowe przestało być stricte koncepcją, a zostało zaklasyfikowane przez Światową Organizację Zdrowia jako w pełni diagnozowalny syndrom.


Oznacza to, że wypalenie zawodowe formalnie będzie mogło być diagnozowane i leczone, a nawet stanie się podstawą do wystawienia zwolnienia lekarskiego (począwszy od 2022 roku). Wskazuje to na bardzo duży rozwój świadomości istnienia takiego zjawiska i związanych z nim zagrożeń, czego wyrazem jest właśnie zakwalifikowanie go jako realnej jednostki chorobowej.


Kto narażony jest na syndrom wypalenia zawodowego?


Aktualnie wskazuje się, że na ryzyko zapadnięcia na syndrom wypalenia zawodowego narażone są szczególnie te osoby, których praca bezpośrednio związana jest z obcowaniem z innymi ludźmi – tj. nauczyciele, lekarze, czy pracownicy biznesowi obsługujący klienta zewnętrznego. Szczególnie podatne są także jednostki wykazujące cechy pracoholizmu.


Ryzykiem zapadnięcia na syndrom wypalenia zawodowego są również pracownicy długotrwale wykonujący pracę związaną ze stresem, czy też regularnie obciążoną presją czasu. Jednak wypalenia może doświadczyć dokładnie każdy, bez względu na wielkość zatrudniającej go firmy, charakter jego obowiązków, czy nawet kulturę w środowisku pracy.


Objawy wypalenia zawodowego


Wyróżnia się trzy podstawowe „składniki” syndromu wypalenia zawodowego, które służą także do jego diagnozowania w kontekście poszczególnych zachowań jednostki. Są to takie elementy, jak:



    1. Emocjonalne wyczerpanie,

    1. Depersonalizacja,

    1. Obniżenie oceny własnych dokonań.


W oparciu o te trzy kryteria można wyróżnić cały szereg zachowań, które są typowe dla osób dotkniętych syndromem wypalenia zawodowego. Oczywiście należy wskazać, że wiele przytaczanych objawów może nie być związana bezpośrednio z życiem zawodowym danej osoby, a może wynikać z zupełnie innych dolegliwości. Są to między innymi takie objawy, jak np.:



    • Brak poczucia satysfakcji w związku z wykonywaną pracą,

    • Zaburzenia emocji, dominacja negatywnych myśli związanych z pracą,

    • Chroniczne zmęczenie, problem z zasypianiem i regeneracją organizmu,

    • Brak poczucia sensu związanego z wykonywanymi zadaniami,

    • Niskie poczucie własnej wartości, niedocenianie swoich sukcesów, brak wiary we własne zdolności,

    • Dolegliwości psychosomatyczne, takie jak ból brzucha i głowy spowodowane stresem,

    • Zwiększony cynizm, negatywne nastawienie do klientów, wzrost nerwowości i agresji,

    • Spadek odporności organizmu, tendencja do częstszych zachorowań,

    • Wyobcowanie, unikanie kontaktu ze współpracownikami i z przełożonymi,

    • Zmniejszona efektywność pracy, zaburzenia koncentracji.


Jakie są przyczyny wypalenia zawodowego?


Przyczyn syndromu wypalenia zawodowego jest wiele i nie wszystkie muszą występować zbiorczo. Jako przyczynę podstawową wymienia się długotrwałe narażenie pracownika za stres związany z wykonywanym zawodem. Stres ten może oczywiście wynikać z różnych przyczyn: może być związany z wysokimi wymaganiami stawianymi pracownikom, ze złej atmosfery pracy, czy napiętym terminom.


Jednak powodów wypalenia można wyodrębnić znacznie więcej. Może ono nastąpić np. z powodu przemęczenia i znudzenia pracą (co ma związek ze zbyt dużą liczbą przepracowywanych nadgodzin), czy z koniecznością wykonywania dodatkowych obowiązków w domu. Wypaleniu sprzyja też poczucie nieadekwatnego wynagrodzenia wobec stawianych pracownikowi wymagań, jak również niedostępności różnego rodzaju benefitów jak choćby karta sportowa czy dofinansowanie posiłków.


Przyczyny również osobiste


Należy przy tym wskazać, że wypaleniu mogą sprzyjać indywidualne cechy i sytuacja życiowa danego pracownika. Narastający stres i frustracja mogą być związane z brakiem obiektywnych sukcesów zawodowych danej osoby, czy także z brakiem awansu. Co więcej, powodem może być niska samoocena pracownika oraz jego niska oporność na stres.


Zjawisku temu będą ponadto sprzyjać takie elementy, jak brak realnego zainteresowania wykonywaną pracą, ogólne znużenie i znudzenie obowiązkami, poczucie braku celowości w ich wykonywaniu, czy też uczucie braku możliwości zmiany pracy na inną (np. z powodu niewielkiego rynku w obrębie miejscowości zamieszkania pracownika). Przyczyn tego stanu rzeczy może być wiele.


Syndrom wypalenia zawodowego – poważny problem społeczny


Wypalenie zawodowe jest poważnym problemem społecznym, na szczęście jednak zarówno środowiska medyczne dostrzegają problem jego istnienia (o czym świadczy dostrzeżenie syndromu wypalenia przez Światową Organizację Zdrowia), jak i też środowiska menadżerskie. To dobry znak, który ma szanse realnie poprawić sytuację pracowników i zniwelować skutki wypalenia zawodowego.