Case study - dlaczego sprawdza się jako metoda szkoleniowa?

Case study - dlaczego sprawdza się jako metoda szkoleniowa? fot. Biblioteca Centrala Chisinau/Flickr

Według tego, co powiedział Clyde Herreid (dyrektor National Center for Case Study Teaching in Science na Uniwersytecie Buffalo), dobry opis przypadku opowiada pewną historię „nie są to jednak narracje dla rozrywki, lecz są historiami do edukacji” .

Każdy, kto zajmuje się profesjonalnym rozwojem innych i chce to robić w sposób intrygujący, atrakcyjny dla uczestników i skuteczny powinien zainteresować się narzędziem i metodą case study i nauczyć się wykorzystywać ją w swojej pracy. W tym artykule podpowiemy jak można wykorzystać potencjał case study method.

Dlaczego?

Pracując z naszymi uczestnikami często bazujemy na historiach, problemach które odnajdujemy w ich środowisku.

Jest to jeden z najskuteczniejszych sposobów uczenia poprzez doświadczenie. William Ellet, autor wydanego przez Harvard Business School Press podręcznika „The case study handbook” słusznie stwierdza: „w edukacji i w biznesie Twoje zdanie ma nikłe znaczenie, dopóki nie podzielisz się nim z innymi. Metoda analizy przypadków uczy właśnie formułować i porównywać opinie, a także pozwala uczyć się na podstawie różnic i analogii". Case study staje się obowiązkową techniką pracy profesjonalnego trenera.

Jakie korzyści z pracy tą metodą mają uczestnicy? Praca nad treścią case’ wymaga od nich rozwijania umiejętności analizowania treści i łączenia faktów. Kształtuje umiejętność krytycznego i twórczego myślenia, uczy widzieć problemy w ich złożonym kontekście. W konsekwencji zaczynają oni myśleć kategoriami ciągów przyczynowo-skutkowych, uczą się zwracać uwagę na konsekwencje podjętych decyzji i rozpatrywać problemy wielostronnie.

Jak?

Aby zapewnić maksymalizację korzyści, używane dla celów dydaktycznych przypadki muszą być­ –  przede wszystkim – interesujące. Największy wpływ na ich atrakcyjność ma forma w jakiej zostaną one przygotowane.

Polecamy przygotowywanie case’ów w formie narracji. Dlaczego? Narracja pozwala słuchaczowi poczuć i zobaczyć informację, którą mamy do przekazania. Podczas słuchania opowiadania pracują obie półkule. Prawa, która odpowiedzialna jest za marzenia, kreatywność, wyobraźnię, kolory i muzykę, oraz lewa – odpowiedzialna za umiejętność interpretowania słowa pisanego, liniowego myślenia i liczenia.

Czytający narrację aktywizują obydwie półkule swoich mózgów przetwarzając sekwencje słów i wydarzeń wyobrażając sobie kolejne sceny, tym samym stymulując kreatywność oraz łatwiej zapamiętując przekazywane treści dzięki temu, że informacje są skonkretyzowane, ustrukturyzowane i przygotowane do łatwiejszej asymilacji.

Jakie ma to znaczenie dla projektowania i prowadzenia procesu dydaktycznego? Używając w opowiadaniu anegdot, postaci, scen i zwrotów akcji, ułatwiamy przyswajanie informacji.

A co z treścią narracji?

Bazowanie na emocjach odwołuje się do działania systemu limbicznego, który właśnie za emocje odpowiada, a położony jest w sąsiedztwie obszaru odpowiedzialnego za zapamiętywanie informacji.

Pobudzanie emocji, powoduje więc aktywizację systemu limbicznego, a co za tym idzie lepsze ukrwienie danego obszaru, w efekcie którego zapamiętywanie jest efektywniejsze.

Dla uczestnika procesu dydaktycznego  znaczy to mniej więcej tyle, żezapamiętuje szybciej i na dłużej.

Lubimy opowieści. W świecie narracji funkcjonujemy od najmłodszych lat. Od początku istnienia ludzkich społeczności opowiadania były używane do wymiany informacji, budowania wiedzy. Narracja jest zatem naturalną i powszechną formą przekazu – człowiek jest zwierzęciem opowiadającym historie.Narracja jest narzędziem do nadawania struktury doświadczeniu. Można powiedzieć, że człowiek komunikuje się narracjami – pisząc, tworząc obrazy, filmy a nawet kreując swój wygląd (strój, makijaż) opowiada pewną historię

Treści przekazywane w tej formie mają znaczący wpływ na efektywność komunikacji, ale także na siłę przekazu – historie pochłaniają uwagę. Uczestnik identyfikuje się z bohaterem. Nazywa się to efektem „przenoszenia się” w narrację i jest opisane jako zjawisko psychologiczne.

Siła narracji jako narzędzia w pracy dydaktycznej opiera się dodatkowo na tym, że narracja umożliwia opracowanie autorskiego tekstu przez osobę prowadzącą zajęcia – może ona tworzyć opowieści oparte na konkretnych wydarzeniach i znanych sytuacjach, ma możliwość wykorzystania kontekstu danej grupy, możliwość operowania formą opowieści (np. epizody bez zakończenia).

Jak pracować (z) case’em?

Przygotowanie dobrze dobranej do potrzeb i możliwości grupy treści case’a jest nie lada wyzwaniem. Jednak z chwilą napisania praca z case’em zaczyna się a nie kończy. Analiza case’a jest równie istotna, jak jego treść. Zarówno indywidualne opracowywanie zagadnień jak i praca w małych grupach czy dyskusja na forum całej grupy są częścią case’a.

Case dyskutowany z grupą niejednokrotnie uświadamia nie tylko samej grupie, ale i osobie, która go przygotowała, że nie ma „jedynie słusznych” rozwiązań, absolutnych reguł, które można stosować do rozwiązania każdej sytuacji, nie ma jednej „jedynie możliwej” interpretacji jakiejś sytuacji czy zdarzenia. Wielokrotnie grupa dostrzega elementy i konteksty, o których autor case’a przygotowując go nawet nie pomyślał. Z drugiej strony uczestnicy uświadamiają sobie, że nie ma także sytuacji całkowicie „specyficznych”, do których nie stosują się w żadnej mierze doświadczenia i uznane teorie. 

Dostosowanie do potrzeb grupy

Podstawowy wniosek płynący z lektury publikacji z teorii andragogiki mówi, że osoby dorosłe najlepiej uczą się przez doświadczenie oraz, że są grupą zróżnicowaną pod względem możliwości i tempa uczenia się, na które duży wpływ mają praktyka życiowa i posiadane zdolności czy wcześniejsza edukacja.

Praca metodą analizowania przypadków doskonale sprawdza się podczas zajęć ze zróżnicowanymi grupami uczestników. Pozwala na dopasowanie do potrzeb i możliwości uczestników, będąc jednocześnie skutecznym narzędziem do ich rozwoju.

Case study to narzędzie metodyczne, dzięki któremu zaczynają oni zdawać sobie sprawę ze wzajemnych zależności i powiązań różnych zjawisk. W efekcie uczą się myśleć szerszymi kategoriami, zadają pytania i aktywnie poszukują rozwiązań.

Przypisy

Metoda case study (analiza/opis przypadku) została pierwszy raz wykorzystana w procesie nauczania amerykańskich studentów prawa i medycyny. Narzędzie powstało w Harvard Graduate School of Business. Podstawowa lektura na ten temat: Ellet W., The Case Study Handbook: How to Read, Discuss, and Write Persuasively About Cases, Harvard Business School Press, Boston, Massachusetts, 2007.

Herreid C.F., What makes a good case? Journal of College Science Teaching, styczeń 1998. s. 163-165.

Ellet W., The case study handbook, Harvard Business School Press, Boston, Massachusetts, 2007.

11 Muz Innowacje w Kulturze Agnieszka Poźniak