Finanse i strategia małej firmy

Finanse i strategia małej firmy wagg66/ www.sxc.hu

Gdy zakładasz małą firmę i jesteś nowym, początkującym przedsiębiorcą, musisz pamiętać o rachunku zysków i strat - on pomoże Ci kontrolować wydatki.

Bilans ukazuje sytuację finansową firmy w określonym momencie.Jej wygląd będzie ulegał w czasie zmianom — podobnie nasz wygląd, kiedy jesteśmy dziećmi, nastolatkami i wreszcie dorosłymi, również jest zupełnie
inny, lecz wciąż pozostaje obrazem tego samego "ja". Proces "posuwania się w czasie", który zmienia obraz firmy, jest wynikiem dokonywania operacji gospodarczych.

Rachunek zysków i strat

Operacja gospodarcza jest każde zdarzenie, które można wyrazić w postaci przepływu pieniędzy. Jeżeli na przykład 
kupujemy towar, sprzedajemy go klientowi lub zaciągamy kredyt, to zdarzenia te można wyrazić przepływami pieniężnymi.

Ujmowanie operacji gospodarczych

Rozważmy prosty przykład. 6 kwietnia utworzono nowa firmę Rekin Finansjery sp. z o.o. Kapitał założycielski wynosił 100 000 zł i w pierwszym dniu istnienia firmy pieniądze te znajdują się na firmowym rachunku bankowym. Bilans będzie przedstawiał się tak, jak w tabeli 2.1.

Jak widać, bilans ten nie przedstawia się zbyt okazale, ale odzwierciedla obraz firmy w pierwszym dniu jej działalności. Dzień później (7 kwietnia) coś zacznie się dziać (patrz tabela 2.2).

Tabela 2.1.

Przykładowy bilans firmy Rekin Finansjery sp. z o.o. (dzień 1.)

Tabela 2.2.


Przykładowy bilans firmy Rekin Finansjery sp. z o.o. (dzien 2.)

Firma Rekin Finansjery sp. z o.o. pożycza 50 000 zł z innego banku, pobierając od razu cała sumę w gotówce. Zdarzenie to jest operacja gospodarcza i zostało uwzględnione w powyższym bilansie.

Jak widać, kwota w pozycji Środki pieniężne w kasie i na rach. bankowych wzrosła, ale wzrosły również Zobowiązania. Każde zdarzenie finansowe musi znaleźć swe odzwierciedlenie w przynajmniej dwóch miejscach w bilansie.

8 kwietnia Rekin Finansjery kupuje za 20 000 zł towar przeznaczony do dalszej sprzedaży, plącąc za niego gotówka (patrz tabela 2.3).

Struktura kapitału obrotowego uległa zmianie - nie zmieniła się jego suma, ale zmienił się udział składników. Pozycja Środki pieniężne w kasie i na rach. bankowych zmniejszyła się o kwotę, za jaka zakupiono towar, ale pozyskano nowy składnik aktywów w postaci tegoż towaru.

9 kwietnia firma Rekin Finansjery sprzedaje za 3 000 zł w gotówce towar zakupiony za 2 000 zł (patrz tabela 2.4).

W tym przypadku pozycja Środki pieniężne w kasie i na rach. bankowych zwiększyła się o 3 000 zł - pieniądze zapłacone przez klienta. Pozycja Towary zmniejszyła się o 2 000 zł, czyli o wartość sprzedanych towarów. Powstał również "zysk", który w tym przykładzie został przedstawiony jako zysk netto.

Tabela 2.3.

Przykładowy bilans firmy Rekin Finansjery sp. z o.o. (dzien 3.)

Tabela 2.4.

Przykładowy bilans firmy Rekin Finansjery sp. z o.o. (dzien 4.)

Trwałym efektem każdej transakcji handlowej jest wzrost lub spadek wartości firmy dla właścicieli (w tym przypadku udziałowców). Przychody ze sprzedaży zwykle zwiększają wartość firmy. Koszty wygenerowania sprzedaży zwykle zmniejszają jej wartość. Zdarzenia te mają kluczowe znaczenie, dlatego są monitorowane w odrębnym raporcie księgowym - rachunku zysków i strat.

Podsumujmy

Bilans ukazuje obraz sytuacji finansowej firmy w danym momencie. Rachunek zysków i strat służy do monitorowania przychodów i kosztów w danym okresie. Okresem może być tydzień, miesiąc, okres obrachunkowy lub rok. Co prawda każdy składnik przychodów i kosztów ma swoje znaczenie, ale najistotniejszy jest wynik, czyli zysk netto (lub strata). Wartość ta obrazuje wzrost (lub spadek) wartości firmy w badanym czasie.

Kolejne podstawowe zasady

Zanim przyjrzymy się strukturze rachunku zysków i strat, zapoznajmy się z pewnymi zasadami księgowości, które mają tu zastosowanie. Nadano im numery 6, 7 i 8, jako że stanowią kontynuacje koncepcji wymienionych na stronach 21 - 25 w rozdziale 1. 

Zasada realizacji

Pewien szczególnie przezorny szef sprzedaży powiedział kiedyś, że zamówienie nie jest zamówieniem, dopóki klient nie zapłacił i nie skonsumował produktu, a w dodatku nie umarł w rezultacie jego konsumpcji i - wreszcie - wykazuje wszelkie oznaki chęci ponownego zakupu.

Często mamy do czynienia z zupełnie przeciwna kategoria specjalistów od sprzedaży, którzy potrafią "przewidzieć" najbardziej nieprawdopodobne wyniki handlowe. W księgowości przychód powstaje dopiero wówczas, kiedy towar zostaje przekazany klientowi i wysłana zostaje do niego faktura. Nie ma to nic wspólnego z tym, kiedy otrzymano zamówienie, jak pewne jest to zamówienie i jakie 
są szanse, że klient zapłaci bez zwłoki.

Zdarza się, ze cześć wydanego towaru zostaje później zwrócona - na przykład z uwagi na zła jakość. Oznacza to, że przychód, a w konsekwencji zysk może powstać w jednym okresie, po czym zostać zniwelowany w kolejnym. Oczywiście jeżeli możliwa jest przybliżona kalkulacja procentu zwrotów, to możliwa jest również korekta przychodu w okresie jego powstania o przeciętna ich wartość.

Tak więc pozycja: przychody ze sprzedaży, znajdującą się na górze rachunku zysków i strat, reprezentuje wartość produktów lub towarów wydanych klientom i zafakturowanych w rozpatrywanym okresie.

Zasada memoriału

Jest to jedna z najważniejszych zasad w rachunkowości. W ustawie o rachunkowości, zasada memoriału została wyrażona w art. 6 ust. 1, który nakazuje ujmować w księgach rachunkowych (a także w sprawozdaniu finansowym) wszystkie uzyskane, przypadające na rzecz jednostki przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami, dotyczące danego roku obrotowego - niezależnie od terminu zapłaty. Chodzi w tym przypadku o ujecie ogółu operacji gospodarczych zaistniałych w roku obrotowym, bez względu na to, czy zostały zapłacone, oraz czy termin ich płatności już zapadł lub dopiero zapadnie po dniu bilansowym.

Zasada współmierności

Celem sporządzania rachunku zysków i strat jest przypisanie przychodów i kosztów do określonego okresu.
Tylko w taki sposób możliwe jest realistyczne obliczenie zysku w danym okresie. Załóżmy, ze obliczamy zyski z jednego miesiąca, w którym przychodzi kwartalny rachunek za telefon. Obraz zysków mógłby wyglądać tak, jak w tabeli 2.5.

Tabela 2.5.

Przykład błędnego przypisania do okresu w rachunku zysków i strat.

Obraz ten jest oczywiście błędny. Po pierwsze, trzy - miesięczne wydatki na telefony skonfrontowano ze sprzedażą z tylko jednego miesiąca. Po drugie, błędem jest obciążanie styczniowego przychodu czymkolwiek innym niż rachunkiem telefonicznym za styczeń. Niestety rzadko dysponujemy takim dowodem księgowym w chwili tworzenia rachunku, wiec w praktyce dopiero się go spodziewamy. 
Wartości te (która może być absolutnie zgodna z rzeczywistością, jeżeli dysponujemy licznikiem rozmów) podaje się z góry, aby skonfrontować ją z tym zobowiązaniem, kiedy staje się wymagalne.

Po wyjaśnieniu trzech dodatkowych koncepcji czas przyjrzeć się rachunkowi zysków i strat sporządzonemu dla firmy (tabela 2.6).

Tabela 2.6.

Przykładowy rachunek zysków i strat małego przedsiębiorstwa produkcyjnego.

Rachunek zysków i strat przedsiębiorstwa produkcyjnego

Jest to uproszczony rachunek zysków i strat małego przedsiębiorstwa produkcyjnego. Jak widać, mamy tu do czynienia z co najmniej trzema różnymi rodzajami zysku. Pierwszy z nich, zysk brutto ze sprzedaży, to różnica pomiędzy przychodami ze sprzedaży a kosztami wytworzenia sprzedanych produktów.

Tabela 2.7.

Przykładowy rachunek zysków i strat małego przedsiębiorstwa produkcyjnego z uwzględnieniem kosztów sprzedanych produktów.

Koszty sprzedanych produktów

Dotychczas mogliśmy zakładać, że wszelkie wydatki związane z działalnością firmy przeznaczone były na "wytworzenie" produktu, jednak, aby obliczyć koszt sprzedanych produktów, trzeba uwzględnić jedynie koszty bezpośrednio związane z wytworzeniem produktu. Należą do nich koszty użytych materiałów oraz koszty pracy niezbędnej do wytworzenia produktu.

Po rozbiciu pozycji "Koszty sprzedanych produktów" na elementy składowe rachunek zysków i strat firmy Fabrykant sp. z o.o. będzie wyglądał tak, jak w tabeli 2.7.

Nie jest to wyczerpująca lista składników, jakie można znaleźć w części: Koszty sprzedanych produktów typowego producenta. Pominięto tu chociażby produkty w toku, amortyzacje fabryki itp., aby zachować przejrzystość przykładu potrzebna w celu prezentacji zasady kalkulacji.

Zysk netto (po opodatkowaniu)

Dodając do zysku brutto ze sprzedaży, wszystkie inne przychody (np. przychody finansowe czy zyski nadzwyczajne) i odejmując od niego wszystkie pozostałe koszty (np. koszty finansowe czy straty nadzwyczajne) otrzymujemy zysk brutto (przed opodatkowaniem). Ostatnim elementem, o jaki należy pomniejszyć zysk jest podatek. W ten sposób obliczamy ostatni mierzony rodzaj zysku - zysk netto (po opodatkowaniu). Najczęściej mówiąc "zysk", mamy na myśli właśnie ten ostatni wskaźnik. 

Oczywiście można by obliczyć zysk netto, pomniejszając po prostu łączne przychody z danego okresu o łączne wydatki poniesione w tym czasie. Jednak zastosowana tu organizacja informacji pomaga w ich analizie i interpretacji - czyli, mówiąc prościej, w dostrzeżeniu tego, jak powstał zysk lub strata w danym okresie.

Rachunek zysków i strat przedsiębiorstwa usługowego

Wszelkie podstawowe reguły i praktyki stosowane w przedsiębiorstwie produkcyjnym maja zastosowanie również w przedsiębiorstwach usługowych lub specjalistycznych. Główna różnica polega na sposobie kalkulacji zysku brutto ze sprzedaży. Na przykład rachunek zysków i strat firmy konsultingowej mógłby wyglądać tak, jak w tabeli 2.8.

W przypadku biura podroży rachunek mógłby wyglądać tak, jak w tabeli 2.9.

Jak widać, podstawowa zasada obliczania zysku brutto lub marzy, która pozostaje po odjęciu kosztów realizacji usługi, została zachowana.

Tabela 2.8.

Przykład rachunku zysków i strat firmy konsultingowej.

Tabela 2.9.

Przykład rachunku zysków i strat biura podróży.

Analiza sprzedaży

Użyteczne może być rozbicie przychodów ze sprzedaży na przychody z poszczególnych grup produktów (tabela 2.10) oraz - w razie potrzeby - na przychody ze sprzedaży w kraju i za granica. Jeszcze bardziej użyteczne jest ukazanie zysku brutto przypadającego na każdą z grup produktów.

Tabela 2.10.

Przykład rachunku zysków i strat ukazującego przychody ze sprzedaży różnych produktów.

Struktura rachunku zysku i strat

Firma działająca już od kilku lat zwykle angażuje się w wiele nowych spraw i zobowiązań. Poza obsługa kapitału udziałowców konieczna może być obsługa kredytu długo - terminowego (odsetki i spłaty kapitału); ponadto część biur i hal produkcyjnych może być wydzierżawiana innym firmom itp. Rachunek zysków i strat takiej firmy będzie zawierał większość z elementów uwzględnionych w przykładzie z tabeli 2.11.

Tabela 2.11.

Przykład ukazujący strukturę rachunku zysków i strat.

Jak każde sprawozdanie finansowe, dokument ten powinien zostać przygotowany w formie jak najczytelniejszej dla odbiorcy. Poniżej opisane zostały poszczególne elementy rachunku zysków i strat: 

    1. Przychody ze sprzedaży (i wszelkie inne przychody z działalności podstawowej)
    2. Koszty sprzedanych produktów (lub koszty sprzedanych towaróww firmie handlowej). W chwili, gdy produkt jest sprzedawany i realizowany jest przychód ze sprzedaży, musimy uwzględnić również koszty jego wytworzenia.
    3. Zysk (strata) brutto ze sprzedaży - różnica pomiędzy przychodami ze sprzedaży a kosztami sprzedanych produktów (lub towarów)
    4. Koszty ogólne działalności - koszty sprzedaży i ogólnego zarządu.
    5. Zysk (strata) ze sprzedaży - różnica pomiędzy zyskiem brutto ze sprzedaży a kosztami ogólnymi działalności.
    6. Pozostałe przychody operacyjne - przychody pośrednio związane z działalnością podstawowa, np. otrzymane odszkodowania, przychody ze sprzedaży środków trwałych, czynsze itp.
    7. Pozostałe koszty operacyjne - koszty pośrednio związane z działalnością podstawową, np. zapłacone kary, koszty likwidacji środków trwałych itp.
    8. Zysk (strata) z działalności operacyjnej - zysk (strata) ze sprzedaży powiększony o pozostałe przychody operacyjne i pomniejszony o pozostałe koszty operacyjne.
    9. Przychody finansowe - np. odsetki od lokat, otrzymane dywidendy, przychody ze sprzedaży inwestycji.
    10. Koszty finansowe - np. odsetki od kredytów, koszty sprzedaży papierów wartościowych.
    11. Zysk (strata) z działalności gospodarczej.
    12. Zyski nadzwyczajne - np. odszkodowania otrzymane za straty będące skutkiem zdarzeń losowych.
    13. Straty nadzwyczajne - np. wartość samochodu zniszczonego w wyniku wypadku.
    14. Zysk (strata) brutto.
    15. Podatek dochodowy.
    16. Zysk (strata) netto.

W celu sprawdzenia znajomości struktury oraz procedury obliczania rachunku zysków i strat warto wykonać ćwiczenia zamieszczone na końcu rozdziału.

Pytania

Ujmij efekty podanych niżej zdarzeń w bilansie, odnotowując zmiany wprowadzane w istniejących składnikach lub - w razie potrzeby - dodając nowe składniki. Pamiętaj, że każda operacja musi zostać ujęta przynajmniej w dwóch miejscach w bilansie. Wróć do definicji zasady podwójnego zapisu ze strony 23, aby przypomnieć sobie to zagadnienie. Po odnotowaniu wszystkich zdarzeń utwórz bilans zamknięcia.

    • Towar wartości 2 500 zł został sprzedany za 4 000 zł zapłacone gotówką. Zakupiono działkę za 150 000 zł, z czego 15 000 zł zapłacono gotówką, a na resztę zaciągnięto kredyt hipoteczny na okres 20 lat.
    • Zakupiono samochód firmowy za 30 000 zł; firma Rekin Finansjery została zobowiązania do zapłaty gotówką dealerowi w terminie 60 dni.
    • Zakupiono towar wartości 30 000 zł; dostawca zgodził się na 30-dniowy termin płatności. Sprzedano towar wartości 18 000 zł za cenę 27 000 zł; klient zobowiązał się zapłacić w terminie 120 dni. (Można założyć, ze wszystkie te operacje miały miejsce w przeciągu kilku dni).

Poniżej podano listę składników, jakich zwykle należy oczekiwać w rachunku zysków i strat. Jednak ich kolejność nie jest prawidłowa. Ułóż je w prawidłowej kolejności, tak aby otrzymać zyski z działalności firmy po opodatkowaniu.


Podobne artykuły:

Grupa Wydawnicza HELION SA Onepress.pl

Dalej

x

0 komentarzy

Nie udało się dodać komentarza, spróbuj ponownie za chwilę

Komentarz powinien być dłuższy niż 5 znaków

Prosze wprowadzić prawidłowy adres e-mail

Nick powinien być dłuższy niż 4 znaki