O kształceniu coachów, czyli co powinien wiedzieć i potrafić profesjonalny coach

O kształceniu coachów, czyli co powinien wiedzieć i potrafić profesjonalny coach sxc.hu

Rynek obecnie oferuje wiele szkoleń dla coachów, w bardzo różnej formie i trybie. Jednak tylko cześć z nich prezentuje poziom pozwalający uczestnikom zyskać kompleksowe kompetencje potrzebne do samodzielnego prowadzenia coachingu

Gruntowne wykształcenie coacha

Coaching jako metoda interdyscyplinarna wymaga szerokiej wiedzy zarówno z zakresu psychologii, funkcjonowania systemów, ale również zarządzania czy funkcjonowania organizacji (por. Kombarakarn i in., 2008; Wasylyhyn, 2003).

Klienci w coachingu mierzą się (a przez to i coach) z różnymi tematami, które obejmują zarówno strategie działania, jak również kwestie dotyczące emocji, przekonań, wartości i tożsamości. Dlatego konieczne jest, by coach oprócz wiedzy i pytań wykorzystywał cały zestaw narzędzi psychologicznych, które umożliwiają wprowadzanie zmian na różnych poziomach funkcjonowania osób czy systemów (zespołów, grup, organizacji). Badania wskazują, że wykorzystywanie wielu, różnorodnych narzędzi w coachingu przyczynia się do jego sukcesu (Sperry, 1993). Dlatego bardzo istotnym aspektem jest gruntowne wykształcenie coacha. (por. Huflejt-Łukasik, Zawiłowski, Budkowski).

Rynek obecnie oferuje wiele szkoleń dla coachów, w bardzo różnej formie i trybie. Jednak tylko cześć z nich prezentuje poziom pozwalający uczestnikom zyskać kompleksowe kompetencje potrzebne do samodzielnego prowadzenia coachingu.

Edukacja coacha jest podstawową informacją dotycząca jego kompetencji. Ukończenie szkolenia i uzyskanie certyfikatu coacha jest teoretycznie informacją o tym, że dana osoba ma kompetencje, by samodzielnie prowadzić coaching. (Coach może pracować z klientami już w trakcie szkolenia, ale wtedy odbywać się to powinno pod systematyczną superwizją szkolącego, doświadczonego coacha i jednocześnie superwizora coachingu).

Istnieją na rynku certyfikaty, które przyznawane są nawet już po 16 godzinach szkolenia. Stąd samo nazwanie się certyfikowanym coachem nie świadczy o wysokim poziomie kompetencji.

Na poziom kształcenia szkoły coachingu składa się kilka czynników.

W opisywaniu ich posłużę się wymogami akredytacyjnymi Izby Coachingu, ponieważ powstały one w wyniku porozumienia przedstawicieli wiodących szkół coachingu w Polsce (System Akredytacji Izby Coachingu, 2012):

  • adekwatne w treści i odpowiednio długie kształcenie - minimum 125 godzin,
  • nacisk kładziony przede wszystkim na sferę praktyczną - akredytowany program szkolenia składa się z zajęć praktycznych (minimum 70 proc.) i teorii (maksimum 30 proc.),
  • minimum 100 godzin szkolenia musi odbyć się w ramach bezpośredniej interakcji uczestnika z prowadzącym, do czego nie wlicza się kursów internetowych,
  • program musi zawierać minimum dwie obserwowane przez prowadzących - doświadczonych coachów - sesje coachingu, 
  • w ramach szkolenia musi też mieć miejsce nauka poprzez doświadczenie w roli coacha oraz podleganie superwizji.

Niezbędne elementy w kształceniu coacha

Szkolenie w coachingu powinno zawierać zarówno aspekty czysto techniczne rozwijające warsztat coacha, takie jak: kompetencje w obszarze komunikowania się, analizy i zbierania informacji oraz umiejętności wprowadzania zmiany. Powinno kształtować postawy i zrozumienie całego procesu.

W ramach nauki coachingu kształtuje się także postawy ucząc m.in. zasad etycznych, a także reguł zawierania kontraktu z klientem.

Poza wspomnianymi powyżej obszarami, które powinny być obecne w każdym programie szkoleniowym edukującym coachów, warto sprawdzić czy program szkolenia uwzględnia kontekst coachingu w organizacji, w tym kwestie związane z formalnym prowadzeniem projektu coachingu w firmie. Dostrzeganie specyfiki pracy coacha na rzecz firm, pozwala coachowi profesjonalnie przygotować się do rozpoczęcia potencjalnej współpracy. 

Znajomość metody

Podstawowym elementem profesjonalizmu coacha jest znajomość metody, którą pracuje, jej charakterystyki, jak i ograniczeń. Ważna jest też świadomość punktów wspólnych i granic z takimi metodami rozwoju osób czy organizacji, jak szkolenia, doradztwo personalne, konsultacje biznesowe, psychoterapia (por. Huflejt-Łukasik, Turkowski, 2011.)

Profesjonalny coach wie, czym jest, a czym nie jest coaching, ale także wie, kiedy i w jaki sposób korzystać w ramach coachingu z innych metod wsparcia, takich jak mentoring, konsulting czy trening. Nie ucieka od łączenia tych metod, ale robi to świadomie i umiejętnie; włącza je odpowiednio w ramy i proces coachingu, działając na korzyść klienta.

Przykładem może być coaching zmierzający do zwiększenia umiejętności wystąpień publicznych. Coach pomaga klientowi sprecyzować dokładnie cel, przeanalizować obszary do pracy w ramach coachingu, konteksty potrzebnych umiejętności czy ewentualne występowanie ograniczających przekonań. Jeśli coach posiada stosowne kompetencje może wejść w rolę trenera i konsultanta wypracowując nowe schematy zachowań i wprowadzając umiejętności klienta na nowy poziom. Następnie wraca do metod stricte coachingowych i pomaga zadbać o wprowadzenie zmiany do codziennego funkcjonowania klienta.

Kolejną metodą, której świadomość podobieństw i granic z coachingiem powinien mieć coach, jest psychoterapia (por. Huflejt-Łukasik, 2012). Ze względu na charakter pracy coacha, w rozumieniu programowania zmiany - w tym pracę z emocjami, doświadczeniami, czy elementami osobowości, porównywanie coachingu do terapii jest często nieuniknione. Coaching zmienia się w terapię, kiedy coach nie zna różnic między tymi metodami lub nie dostrzega, że klient potrzebuje psychoterapii i nie panuje, tym samym, nad prowadzonym przez siebie procesem coachingu.

Osoba coacha

Ze względu na brak regulacji prawnych, coachem praktycznie może nazwać się każdy. Odbywa się to, niestety, ze szkodą dla jakości coachingu jako metody, gdyż osobom niezwiązanym ze środowiskiem ciężko odróżnić profesjonalistę od hochsztaplera. Nawet wyszkoleni coachowie nie zawsze mają całą potrzebną wiedzę i umiejętności. Jest to związane z tym, że coaching jako metoda rozwijał się szybciej niż miało miejsce wypracowanie standardów w zakresie szkolenia coachów.

Dodatkowo, na fali popularności coachingu, część osób podając się za coachów, a nie mając w tej dziedzinie odpowiedniego wykształcenia i doświadczenia, pod nazwą coachingu prowadzi np. terapię czy konsultacje. Niektórzy pozyskują klientów na swoje usługi, tworząc nazwy, będące ciekawym hasłem marketingowym, lecz pozostające w niezgodzie z ideą coachingu jako metody.

Remedium na to są mechanizmy regulujące standardy coachingu i szkolenia w coachingu w samym środowisku oraz dzielenie się szeroko z potencjalnymi klientami wiedzą o coachingu i obowiązujących w nim standardach. Odpowiedzialni coachowie dbają zatem o profesjonalny wizerunek coachingu zrzeszając się, tworząc systemy akredytacji i wydarzenia propagujące wysokie standardy pracy.

CC Innovation Mirosława Huflejt-Łukasik