Rząd przyjął projekt „konstytucji dla firm”. Zobacz, co się zmieni

Rząd przyjął projekt „konstytucji dla firm”. Zobacz, co się zmieni © fotogestoeber - Fotolia.com

Przyjęte przez Rząd założenia do projektu ustawy – Prawo działalności gospodarczej, mają na celu wzmocnienie gwarancji wolności gospodarczej i wprowadzenie instytucji umożliwiających jej realizację.

Jakkolwiek w obecnym stanie faktycznym mamy do czynienia jedynie z założeniami do projektu, to jednak stanowią one warunki brzegowe dla przyszłego projektu ustawy mającej regulować zasady relacji przedsiębiorców z organami administracji publicznej.

Filary nowej ustawy

W pierwszej kolejności należy wskazać, że założenia oparte zostały na kilku podstawowych zasadach mających stanowić filary projektu nowej ustawy. Są to: zasada „co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone”, zasada uprawnionych oczekiwań,zasada przyjaznej interpretacji przepisów i domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasada proporcjonalności.

Podobne artykuły:

Co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone

Zgodnie z pierwszą z wymienionych zasad jakiekolwiek obowiązki nakładane na przedsiębiorcę lub ograniczenia, mogą wynikać tylko z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a ustawodawca wprowadzając je winien mieć na względzie wyłącznie obszar wolności innych podmiotów lub istotny interes państwa w strategicznych dla państwa branżach. Zgodnie z założeniami, w obszarze nieuregulowanym prawem, przedsiębiorca ma swobodę w wyborze środków, celów i kierunków swojego działania. Celem proponowanej zmiany jest ograniczenie ingerowania w działalność przedsiębiorcy lub jej kwestionowania. Jeżeli zatem brak jest wyraźnego zakazu lub nakazu wyrażonego w przepisie prawa, przedsiębiorca ma swobodę w wykonywaniu w danym obszarze swojej działalności.

Zasada uprawnionych oczekiwań

Zasada uprawnionych oczekiwań to ważna i długo wyczekiwana przez przedsiębiorców zasada uprawniająca przedsiębiorcę do spodziewania się, że raz wypracowana praktyka, wytyczne lub komunikaty nie będą zmieniane. Organ zatem nie będzie mógł bez ważnego uzasadnienia, w sposób dowolny odstępować od raz ustalonej i jednolitej praktyki. Zgodnie z uzasadnieniem autora założeń, poszanowanie przedmiotowej zasady jest podstawą do racjonalnego planowania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej.

Przyjazna interpretacja przepisów

Zasada przyjaznej interpretacji przepisów i domniemania uczciwości przedsiębiorcy zakłada, że wszelkie nie dające się usunąć wątpliwości interpretacyjne przepisów lub wątpliwości w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego organ winien interpretować na korzyść przedsiębiorcy. Organy administracji mają zostać zobowiązane do przeprowadzania kontroli dopiero po uprzedniej analizie prawdopodobieństwa naruszenia prawa, dzięki czemu ma nastąpić racjonalizacja działań organów kontroli. Celem zaproponowanej zmiany jest wyeliminowanie uznaniowości organów w sytuacjach, gdy istnieje możliwość luzu interpretacyjnego.

Zasada proporcjonalności

Istotą zasady proporcjonalności jest nie nadmiernie uciążliwy dla przedsiębiorcy i współmierny dobór środków przez organ administracji do osiągnięcia niezbędnego celu. Uregulowanie powyższej zasady ma na celu wyeliminowanie dowolności organu przy wyborze środków ograniczając je do minimum. Istotą wprowadzenia powyższej zasady jest konieczność kierowania się przez organ pragmatyzmem w podejmowaniu działań i oceną, czy ich efekt i koszty są adekwatne dla interesu publicznego i zamierzonego celu.

Administracja nie docenia roli przedsiębiorców

W przedmiotowej materii nie brakuje sceptycznych głosów komentatorów podkreślających, że wystarczyłoby stosować już obowiązujące przepisy prawa, a nowa ustawa byłaby zbędna. Z takim stanowiskiem się jednak nie zgadzam, bowiem przedsiębiorcy stanowiący główną siłę napędową polskiej gospodarki zasługują na skodyfikowanie przysługujących im, często wynikających z licznych ustaw i rozporządzeń podstawowych praw w jednym generalnym akcie prawnym. Założenia odzwierciedlają zarysowującą się już coraz to mocniej w orzecznictwie, a ciągle jeszcze niedostatecznie widoczną w praktyce administracyjnej, zasadę poszanowania słusznych praw i roli przedsiębiorców w państwie.

Podobne artykuły:

Diabeł tkwi w szczegółach

Proponowane zmiany uwzględniają w większym stopniu realia życia gospodarczego, likwidując zbędny formalizm, zwiększając elastyczność pewnych instytucji, wprowadzając mechanizmy wspierające partnerskie relacje pomiędzy organem a przedsiębiorcą oraz zasadę służebnej roli administracji publicznej względem przedsiębiorców, których aktywność napędza polską gospodarkę. Z proponowanych zmian wynika zrozumienie tego faktu. Kierunek zaproponowanych zmian ocenić należy zatem pozytywnie jednakże, jak zawsze, diabeł tkwi w szczegółach. Istotnym będzie przejrzyste i konkretne sformułowanie przepisów prawa w nowej ustawie oraz w ustawach szczególnych, sposób ich wdrażania w życie i ich stosowanie przez urzędników państwowych oraz, a może przede wszystkim, ustawiczna praca nad zmianą mentalności urzędników. Takich zmian nie da się wprowadzić za pomocą jednej ustawy. Dużą rolę we wprowadzaniu zmian będą pełnić także sami przedsiębiorcy, którzy muszą wykazać się niezwykłą determinacją w dochodzeniu zagwarantowanych im ustawą praw.

Kancelaria Chałas i Wspólnicy Aleksandra Warcholińska