Spiral Dynamics - koncepcja wyjaśniająca wszystko

Spiral Dynamics - koncepcja wyjaśniająca wszystko Sergey Nivens - Fotolia

Fascynująca teoria rozwoju człowieka, pomagająca zrozumieć ludziom, dlaczego robią to, co robią? Poznaj osiem systemów wartości, przez które przepływają ludzie.

Jeśli spojrzysz w przeszłość, na wydarzenia na przykład sprzed 3 lat i podjęte wówczas decyzje biznesowe i sposoby radzenia z problemami w tym obszarze, przypomnij sobie, jakie były Twoje reakcje? A teraz wróć bliżej teraźniejszości i uświadom sobie, jak reagowałeś w ciągu ostatniego roku lub półrocza? Prawdopodobnie, jak większość ludzi, Twój światopogląd, Twoje reakcje zmieniły się w pewnym zakresie – to dlatego, że nasze wartości, a więc również motywacje zmieniają się w czasie.

Psychologowie od dawna interesują się tym, jak zmieniają się ludzkie zachowania w ciągu życia . Istnieje wiele koncepcji dotyczących motywacji, a jedne z bardziej znanych to Hierarchia Maslowa oraz Teoria X i teoria Y, opracowana przez Douglasa McGregora. Chociaż każda z nich to inna kwestia, wiedza o tym, co jest dla ludzi wartością stała się kluczem do odkrycia motywacji i rozwoju ludzkiego.

Spiral Dynamics jest mniej znaną koncepcją, ale niezwykle fascynującą, bo mówi ona o systemach wartości, przekonaniach, zachowaniach ludzi i wskazuje potencjalne pułapki i zagrożenia. Powstała ona w 1930 roku z pracy dr Clare Gravesa, który jednak zmarł przed publikacją. Ponieważ popularność zyskała wtedy hierarchia potrzeb Maslowa, teoria Gravesa spadła w zapomnienie, aż jeden z jego uczniów, dr Don Beck napisał "Spiral Dynamics Integral" w 1996 roku, która jest rozszerzeniem oryginału.

Teoria wyjaśniająca wszystko

Spiral Dynamics różni się od innych teorii rozwoju człowieka i motywacji w jednej zasadniczej kwestii – nie twierdzi, że ludzie zmierzają do jednego ostatecznego miejsca przeznaczenia, ale mówi, że przepływają przez spiralne etapy rozwoju, w zależności od biologicznych, społecznych, środowiskowych i psychologicznych czynników. Spiral Dynamics jest teorią wyjaśniającą wszystko (motto Spiral Dynamics Integral to "The Theory that Explains Everything"), co wpływa na ludzkie doświadczenie i została opracowana, aby pomóc ludziom zrozumieć:

  • Jak ludzie myślą o różnych rzeczach (a nie "co" ludzie myślą)?
  • Dlaczego ludzie podejmują decyzje w różny sposób?
  • Dlaczego ludzie inaczej reagują na podobne rzeczy?
  • Dlaczego i w jaki sposób powstają i rozprzestrzeniają się ludzkie wartości?
  • Jak przebiega zmiana systemu wartości?

Dwie koncepcje w zbiorze Spiral Dynamics

Dr Don Beck rozwinął koncepcję spirali od dwóch podobnych, ale różniących się teorii.

Pierwsza to poziomy ludzkiej egzystencji Carla Gravesa, który powiedział, że wartości napędzają ludzkie zachowanie. Sklasyfikował on wartości (poglądy, co jest ważne, jaki jest świat, jaki powinien być) ludzi i społeczności, które są inne w zależności od poziomu rozwoju człowieka. Ich wartości będą miały wpływ na wszystko, co myślą i doświadczają w większym lub mniejszych stopniu, a więc na:

  • Uczucia.
  • Etykę.
  • Motywację.
  • Wierzenia.
  • Preferencje dla nauki i pracy.
  • poglądy polityczne.
  • Pomysły dotyczące problemów społecznych.

Druga teoria to natomiast pojęcia "memów" Richarda Dawkinsa, zoologa i naukowca zajmującego się ewolucją. Używa on terminu "memy" aby opisać informacje kulturalne, które replikują się między ludźmi. Są to rzeczy takie, jak techniki artystyczne, styl językowy i podstawowe przekonania, które są przekazywane z osoby na osobę. Jak gen jest podstawową jednostką w biologicznej replikacji organizmów, tak mem jest podstawową jednostką kulturową, która jest przekazywana w ramach społeczeństwa.

Można dołączyć do tego trzecią teorię – 4 ćwiartki Kena Vilbera, z którą rewelacyjnie się uzupełnia.

Spiral Dynamics dotyczy memów wartości, głęboko zakorzenionych, które wpływają na ludzkie doświadczenie. Vmemy są zbiorem postaw, koncepcji i paradygmatów, których ludzie używają do podejmowania decyzji i działań.

Dlaczego ludzie robią, to, co robią?

Teoria dr Dona Becka przedstawiana jest w postaci spirali z różnymi kolorami, symbolizującymi dany poziom wartości, która określa osiem systemów wartości (vmemów) pojawiające się do tej pory. Dziewiąty nie jest jeszcze zidentyfikowany. Na potrzeby tego artykułu, opiszę je, umieszczając w tabeli rozpoczynając od najbardziej podstawowego.

Tabela opracowanie

Ludzie nie skaczą z jednego poziomu rozwoju do drugiego, ale raczej poruszają się po spirali w górę i w dół, w zależności od doświadczenia. W zależności od tego, jak poruszają się po spirali, rozumienie świata może stawać się coraz bardziej skomplikowane. Zgodnie z teorią, wyższe vMeme lepiej dogadują się, motywują siebie i innych, pracują wydajniej, budują efektywniejszą organizację i wzbogacają społeczeństwo. 

Zwiększona złożoność sprzyja ludzkiemu wzrostowi i rozwojowi. W miejscu pracy wyższy stan rozwoju, więcej empatii i zrozumienia dla osób. To wpłynie na ich podejście do zarządzania i pracy. Wiedząc, co mówią inni, pomoże im określić, co najlepiej motywuje tych ludzi i jak najlepiej podejść do interakcji z nimi. Spiral Dynamics zakłada również, że różne rodzaje wyzwań w pracy mogą mieć pozytywny wpływ, jeśli zna się i rozumie system wartości organizacji. Wiedza i narzędzia Spiral Dynamics pozwalają w obszarze biznesu:

  • Skutecznie rozwijać kompetencje zespołu (świetne metody do wykorzystania w coachingu).
  • Zarządzać konfliktami.
  • Zarządzać stylami przywództwa.
  • Nagradzać zgodnie z preferencjami pracownika.
  • Dopasowywać strategie motywacji.
  • Efektywnie komunikować się z innymi (dopasowując lingwistykę własnego systemu do lingwistyki drugiej osoby).
  • Nawiązywać lepsze relacje.
  • Wpływać na kulturę organizacyjną i zmiany (analizując profile sześciu vMemów).

Przemysław Mosakowski