Zmęczenie pracą i wypalenie

Zmęczenie pracą i wypalenie Bartek Ambrozik / stock.xchng

Ciągła rutyna powoduje zmęczenie pracą. Jak się zaktywizować, aby nie być wypalonym zawodowo?

Wykonywanie pracy wymaga od pracownika posiadania „paliwa energetycznego”, które daje napęd do pracy. To entuzjazm, satysfakcja z pracy, rozpalony płomień. W czasach rosnącej konkurencji i zwiększających się wymagań ze strony organizacji i klientów, którzy stawiają przed pracownikami coraz to nowe zadania, przeciążenie zadaniami może być jedną z przyczyn przygasania owego płomienia – wypalenia zawodowego.

Czym jest wypalenie?

Termin "wypalenie zawodowe" oznacza utratę motywacji do działania, obniżenie efektywności i brak satysfakcji z wykonywanej dotychczas pracy.

Na syndrom wypalenia zawodowego składają się trzy odrębne symptomy:

    1. Wyczerpanie emocjonalne jako brak wiary we własne siły.
    2. Depersonalizacja, deprecjonowanie i obojętność na potrzeby innych, poczucie bezsensu i cynizm.
    3. Nasilenie się negatywnej samooceny, przeżywanie lęków o przyszłość, poczucie krzywdy i winy.

Krótka historia wypalenia zawodowego

Termin został wprowadzony przez Herberta Freudenberga w książce "Burnout: The High Cost of High Achievement", wydanej w 1974 roku. Początkowo wypalenie odnoszono do wyczerpania emocjonalnego grup zawodowych, które zajmowały się pomocą innym. Obecnie wskazuje się, że każdy pracownik, niezależnie od wykonywanej pracy, może zostać dotknięty syndromem wypalenia zawodowego.

Co wypala?

Czynniki, które mogą wpływać na wystąpienie i natężenie syndromu wypalenia zawodowego, są różnorodne. Mogą to być:

    • osobowość pracownika,
    • wyznawane przekonania,
    • charakter wykonywanej pracy,
    • relacje społeczne w organizacji.

Diagnoza osobowości

Mimo rosnącej świadomości na temat wagi procesu rekrutacji, wciąż zdarza się, że pracownik zatrudniony na wakującym stanowisku nie będzie odpowiedni. Należy dążyć do przeprowadzenia rekrutacji wg określonych standardów (analiza stanowiska pracy, profil kandydata, odpowiednie przygotowanie osób prowadzących rekrutację), aby zminimalizować ryzyko zatrudnienia niewłaściwej osoby.

Wśród pracowników z doświadczeniem wyróżnia się pewne czynniki, które mogą zagrażać ich efektywności i prowadzić do utraty motywacji. Są to przede wszystkim:

    • Brak asertywności - upewnij się, że nie przyjmujesz na siebie zbyt dużo obowiązków i że potrafisz odmówić swoim współpracownikom bez poczucia winy. Masz prawo bronić się przed nadmierną eksploatacją i przerzucaniem obowiązków innych na Ciebie.
    • Brak umiejętności wyznaczania celów i planowania ich realizacji - pamiętaj, że zarówno mało ambitne, jak i nierealistyczne cele będą działać demotywująco.
    • Brak umiejętności zarządzania czasem - powiązany jest często z brakiem umiejętności wyznaczania celów, nadawania im priorytetów i decydowaniu o momencie ich realizacji.
    • nieradzenie sobie ze stresem - zbyt wiele obowiązków, czas przeciekający przez palce, trudni klienci, rywalizacja w pracy przyczyniają się do zwiększenia poziomu stresu, który w powiązaniu z niedostrzeganiem wyników pracy może powodować utratę motywacji.

Także wyznawane przekonania i narzucane sobie standardy, jak na przykład konieczność wykonania wszystkich zadań samemu, bez delegacji obowiązków podwładnym mogą przyczynić się do wystąpienia syndromu wypalenia zawodowego.

Charakter wykonywanej pracy

Jak już wspomniano, szczególnie narażeni na wyczerpanie motywacji są osoby zajmujące się zawodowo niesieniem pomocy innym, choć syndrom ten może dotknąć każdego. Natłok informacji, niezakończone projekty, sprawy do pilnego załatwienia mogą doprowadzić do narastającej frustracji i spadku wydajności z powodu braku odpoczynku ze względu na nawarstwiające się obowiązki. Dlatego koniecznie należy wykształcić w pracownikach skuteczne gospodarowanie czasem.

Podobne artykuły:

Relacje społeczne w organizacji


Styl kierowania ma ogromny wpływ na kondycję kierowanego zespołu i jego wydajność, dlatego należy pamiętać o dostosowaniu stylu do rodzaju wykonywanej pracy. Efektywny styl kierowania oznacza:

    • stawianie pracownikom realnych i motywujących celów;
    • usprawnianie procesu komunikacji i zachęcanie do wymiany informacji;
    • kształtowanie pozytywnych relacji w zespole, wspieranie poszczególnych członków i niedopuszczanie do wytworzenia się niezdrowej rywalizacji.

Ważne jest, aby pracownicy zapoznawani byli z kulturą danej organizacji i mieli możliwość porównania jej celów ze swoimi własnymi. Zapewni to poczucie bezpieczeństwa, przynależności i eliminację dwuznaczności w zachowaniach pracowników.

Jak rozpoznać wypalenie zawodowe?

Zanim dojdzie do pełnego wypalenia, które może uniemożliwić dalsze wykonywanie obowiązków, mogą pojawić się następujące symptomy:

Fizyczne:

      • poczucie zmęczenia;
      • zakłócenia snu;
      • zaburzenia pokarmowe;
      • problemy zdrowotne;
      • nadużywanie tytoniu, alkoholu, leków itp.


Emocjonalne i behawioralne:

      • trudności w relaksowaniu się;
      • obniżony nastrój;
      • poczucie pustki i braku celów;
      • długotrwałe urazy wobec innych ludzi;
      • impulsywne zachowania, niekontrolowana agresja.


Rodzinne i społeczne:

  • obniżone zainteresowanie członkami rodziny;
  • łatwiejsze irytowanie się i wpadanie w złość;
  • opór przed wypoczynkiem lub niemożność nacieszenia się nim;
  • nasilony stres.


Dotyczące pracy:

      • poczucie niekompetencji;
      • poczucie "marnowania" czasu;
      • utrata zapału;
      • popadanie w rutynę;
      • trudności w realizacji rozpoczętych zadań.

Utrzymać płomień, czyli techniki działania

Przeciwdziałanie syndromowi wypalenia zawodowego jest wobec kosztów indywidualnych ponoszonych przez pracownika i wymiernych kosztów finansowych ponoszonych przez organizację.mZabezpieczenie przed syndromem wypalenia zawodowego jest możliwe, jeśli zrozumiemy jego przyczyny i jeśli będziemy rozpoznawać wczesne sygnały ostrzegawcze.

Podobne artykuły:

Skutki, czyli koszty wypalenia

Wykazano, że w firmach, w których pracownicy są dotknięci wypaleniem zawodowym zwiększa się absencja oraz fluktuacja kadr, co rodzi całkiem wymierne koszty dla organizacji (konieczność przeprowadzenia procesu naboru, utrzymywanie pracowników nie generujących zysków). Pracownicy o minimalnym stopniu motywacji są mało wydajni, a nadmierne pobudzenie emocjonalne może prowadzić do zwiększonej liczby wypadków przy pracy. Ponadto pomysłowi dotychczas pracownicy stają się apatyczni i bierni, spada zaangażowanie personelu, a wobec takich postaw ciężko jest wprowadzać zmiany mające podnieść konkurencyjność firmy.

Nie tylko życie zawodowe, ale także i prywatne cierpi pod względem jakości i intensywności w przypadku osób dotkniętych utratą motywacji. Separowanie się od rodziny, brak czasu na rozwój zainteresowań i mało efektywny wypoczynek prowadzą do nawarstwiania się problemów.

Jeśli jesteś szefem zespołu pracowniczego, to możesz podjąć następujące działania, aby zminimalizować ryzyko utraty motywacji wśród członków zespołu:

    • Angażuj pracowników w zadania i zmiany w organizacji - Spełnij ich potrzebę przynależności i daj możliwość wykazania się, poprzez umożliwienie im uczestniczenia w zmianie. Pokazuj wizję i pożądane wyniki.
    • Deleguj zadania - Pamiętaj, że nikt nie jest niezastąpiony, a ambitne zadania wyzwalają w pracownikach kreatywność i poczucie realizacji. Przekaż im kontrolę i pozwól na samodzielne wykonanie zadania, bez nieustannego ingerowania z Twojej strony. Daj im możliwość uczestniczenia w nowych przedsięwzięciach, czasowego przejmowania obowiązków innych członków zespołu, zdobywania nowych umiejętności.
    • Umożliwiaj ich rozwój - Nie tylko czynniki materialne motywują do pracy. Pamiętaj, że ważne są także szkolenia, zdobywanie nowych doświadczeń i umiejętności, poczucie pracownika, że firma w niego inwestuje. Wraz z rozwojem firmy pojawiają się także możliwości awansu - pozwól swoim pracownikom wykonywać to, do czego mają predyspozycje i w czym są dobrzy.
    • Rozsądnie określ oczekiwania - Pamiętaj, jak ważne jest umiejętne przekazanie celu. Pracownik powinien mieć poczucie, że jest on realistyczny, możliwy do zrealizowania przez niego i powiązany ze strategią organizacji.
    • Zachęcaj do kreatywności - Choć reguły i normy są bardzo ważne, zachęcaj swój zespół do nowatorskich rozwiązań i nagradzaj za innowacje.
    • Bądź elastyczny - Każdy pracownik jest inny, znajduje się na innym etapie rozwoju i co innego motywuje go do pracy. Staraj się dostosować do nich swój styl kierowania, przydzielaj im zadania odpowiednie do ich predyspozycji i pamiętaj, że każdy z nich inaczej reaguje na stres.
    • Twórz atmosferę zabawy - Bardziej relaksująca atmosfera sprawi, że praca stanie się bardziej przyjemna. Nieformalne spotkania, żarty wpływają na relacje w zespole i sposób jego pracy.


Jeśli dostrzegasz u siebie możliwość pojawienia się wypalenia zawodowego, możesz podjąć następujące kroki:

    • Poznaj siebie - bądź świadom własnej wartości, swoich reakcji i ograniczeń i je akceptuj. Wiedząc, co ci przeszkadza, możesz chronić się przed utratą motywacji.
    • Ustalaj realistyczne cele - pamiętaj, by były one klarowne i mierzalne. Ustal sobie limit - nie przyjmuj zbyt wielu obowiązków naraz.
    • Zwiększ dystans wobec otoczenia - nie angażuj się zanadto emocjonalnie i traktuj rozwiązania problemów w kategoriach prestiżu bądź ambicji.
    • Upewniaj się, że to, co robisz sprawia ci satysfakcję. Sprawdź, czy stawiane ci wymagania są zgodne z Twoimi własnymi celami.
    • Ciesz się z drobnych przyjemności - pamiętaj o nagradzaniu siebie także za drobne sukcesy. Praca nie jest wyłącznym sensem życia, istniejesz także poza nią i pełnisz inne role.
    • Prowadź zdrowy styl życia - bądź wrażliwy na potrzeby ciała i ducha. Pamiętaj o wypoczynku, aktywności fizycznej, dbaniu o zdrowie, odpowiedniej diecie.
    • Bądź asertywny - pamiętaj, że odmowa nie jest niczym złym i że masz ograniczoną zdolność do przyjmowania na siebie coraz to nowych obowiązków.

Aby nie dopuścić do spadku zadowolenia z pracy i jej efektywności, pomocne może się okazać skierowanie pracownika na szkolenie, kształtujące pewne umiejętności:

    • asertywności;
    • zarządzania czasem;
    • wytyczania celów i planowania realizacji;
    • budowania zdrowych relacji z innymi;
    • efektywnego wypoczynku;
    • radzenia sobie ze stresem.

Pojedyncze objawy przemęczenia bądź wypalenie zawodowe zawsze może być szansą na dokonanie pozytywnych i twórczych zmian w życiu osobistym i zawodowym oraz może wpłynąć na zmiany w sposobie pracy i atmosferze zespołu. Warto dokładnie zanalizować przyczyny jego powstania i określić metody radzenia sobie z wypaleniem.
Zapobieganie wypaleniu zawodowemu ma wobec kosztów, jakie ze sobą niesie, ogromne znaczenie dla efektywnego zarządzania w organizacji.

Pamiętaj

    • Syndrom wypalenia zawodowego oznacza utratę motywacji do pracy, brak odczuwanej satysfakcji z wykonywanych obowiązków i spadek efektywności.
    • Różnorodne czynniki mogą zwiększać ryzyko wystąpienia wypalenia zawodowego - osobowościowe i organizacyjne. Mając świadomość tego, dąż do przydzielania właściwym ludziom właściwych zadać i stosuj wobec nich odpowiedni styl kierowania.
    • Skutki wypalenia zawodowego powodują wymierne straty dla organizacji i mogą powodować utratę kadry, jeśli nie podejmie się przeciwdziałań. Wypalenie zawodowe obniża także wydatnie jakość życia osobistego i rodzinnego.
    • Jako szef zespołu i jako indywidualny pracownik, możesz rozpoznać sygnały świadczące o możliwej utracie motywacji i wypaleniu
    • Pomocne w przezwyciężeniu mogą być przedstawione powyżej metody i techniki oraz szkolenia, kształtujące predyspozycje społeczne.


Podobne artykuły:



Bibliografia:

  1. S. Celińska - Nieckarz,"Pracownik wypalony, czyli przyczyny i skutki utraty motywacji osiągnięć", Personel, 1998, nr 11.
  2. S. Grab, "Zmęczenie pracą, czy zawodowe wypalenie," www.terapia.rubikon.net.pl.
  3. M. Leary, "Wypaleni do cna", Businessman Magazine, www.businessman.onet.pl.
  4. M. Rzeczkowska, Wypalenie zawodowe", www.zdrowie.org.pl.
  5. A. Szóstak, "Dłużej tak nie mogę czyli syndrom wypalenia zawodowego", www.kadry.nf.pl.




ProFirma Sp. z o.o., Oddział Warszawa

Dalej

x

5 komentarzy

Nie udało się dodać komentarza, spróbuj ponownie za chwilę

Komentarz powinien być dłuższy niż 5 znaków

Prosze wprowadzić prawidłowy adres e-mail

Nick powinien być dłuższy niż 4 znaki

  • Lizka Lizka

    Ja zmieniałam pracę, bo każdy mój dzień wyglądał tak samo! Aż sie niedobrze robiło jak mialam tam wracać. Polecam Wam podobny artykuł poradnikpracownika.pl/-rutyna-w-pracy-przeszkoda-w-rozwoju-kariery

    2016-01-26 15:36:45

    Oceniono 0 razy

    x

    Odpisz na ten komentarz

  • magda magda

    No, a ja dalej zadaje sobie pytanie czy ja to mam? Czy to tylko przemeczenie zwiazane z brakiem urlopu od 14 miesiecy?? Brakuje mi motywacji, checi, praca traci sens. Faktem jest ze denerwuje sie czesciej probujac przetrwac od poniedzialku do piatku. Niedziele uwazam za poczatek tygodnia bo wiem ze JUTRO juz poniedzialek...:) i licze minuty. Staram sie zrobic cos porzytecznego ale kiedy nie robie nic mam ogromne wyrzuty sumienia ze zmarnowalam dzien...great. I tak od prawie dwoch miesiecy. Pozdrawiam wszystkich przepracowanych. Zycze sily. Ja poczekam do urlopu, moze mi przejdze. Jeszcze 6 tygodni i 3 dni:)

    2009-08-24 11:52:50

    Oceniono 1 razy

    1

    Odpisz na ten komentarz

    • waldi waldi

      stary ja tak mam od 15 lat !!!!!! ale mam to serdecznie w dupie i ciągne dalej ten wózek ...

      2015-10-28 20:01:39

      Oceniono 0 razy

      x

      Odpisz na ten komentarz

  • Ewa Ewa

    krótkie rzeczowe pomocne

    2009-01-08 22:16:01

    Oceniono 0 razy

    x

    Odpisz na ten komentarz

  • magda magda

    No, a ja dalej zadaje sobie pytanie czy ja to mam? Czy to tylko przemeczenie zwiazane z brakiem urlopu od 14 miesiecy?? Brakuje mi motywacji, checi, praca traci sens. Faktem jest ze denerwuje sie czesciej probujac przetrwac od poniedzialku do piatku. Niedziele uwazam za poczatek tygodnia bo wiem ze JUTRO juz poniedzialek...:) i licze minuty. Staram sie zrobic cos porzytecznego ale kiedy nie robie nic mam ogromne wyrzuty sumienia ze zmarnowalam dzien...great. I tak od prawie dwoch miesiecy. Pozdrawiam wszystkich przepracowanych. Zycze sily. Ja poczekam do urlopu, moze mi przejdze. Jeszcze 6 tygodni i 3 dni:)

    2009-08-24 11:54:13

    Oceniono 0 razy

    x

    Odpisz na ten komentarz