Blisko, bliżej - asertywność

Blisko, bliżej - asertywność stock.xchng

„Im mniej wiesz, tym życie staje się łatwiejsze” – taki slogan przyświeca wielu pracownikom i właśnie w taki sposób osoby te funkcjonują.

Za dużo informacji, szczególnie tych negatywnych nie wpływa zbyt korzystnie na nasze samopoczucie, a co za tym idzie, patrząc z perspektywy biznesowej, na naszą skuteczność. Czy maksyma ta może przyświecać również menedżerom?

Ludzie bardzo selektywnie odbierają informacje, które do nich docierają tak, aby podświadomie nie czuć się z nimi źle. Z jednej strony nie chcą słuchać informacji negatywnych, z drugiej wolą nie psuć sobie relacji z np. przełożonym lub innym pracownikiem, a tym samym wolą nie być nadawcą wspomnianych wcześniej informacji. Taki schemat zachowania może i jest skuteczny, ale tylko i wyłącznie na krótki okres czasu.


Asertywność

jest terminem stricte psychologicznym i oznacza nabytą umiejętność wyrażania własnego zdania, poglądów oraz emocji nie odczuwając wewnętrznego dyskomfortu, jednocześnie nie lekceważąc, jak i nie naruszając swobody psychicznej i fizycznej innych osób. Ważne jest tutaj, aby podkreślić, iż asertywność nie jest cechą osobowości ani wrodzonym talentem. Asertywności uczy się poprzez wychowanie lub treningi interpersonalne i może być postrzegana jako forma skutecznej komunikacji z otoczeniem.

Choć powyższa definicja może okazać się trudna do przyswojenia jej sens jest zaskakująco prosty. Mów to, co myślisz i czujesz bez obrażania innych, walcz o własne zdanie. Mylnie pojęta asertywność jest kojarzona jako zachowanie dokładnie przeciwne do uległości. Nie jest to prawdą, ponieważ asertywność nie oznacza bycie niemiłym w stosunku do partnera rozmowy lub okazywanie agresji. Istnieją inne sposoby, aby skutecznie wyrazić swoje stanowisko w danej sprawie i nie atakować drugiej osoby. Niewątpliwie najtrudniejszym aspektem asertywności, jako cechy wyuczonej, jest fakt, iż nasza swoboda kończy się tam, gdzie zaczyna swoboda innego człowieka. Dlatego też, szczególnie w ostatnich latach asertywność postrzegana jest jako złoty środek pomiędzy uległością, a agresją.

4 wzorce zachowań


Na bycie asertywnym składają się 4 różne wzorce zachowań, często jednak zależne od siebie:

  1. umiejętność wyrażania sprzeciwu w momencie nieuzasadnionej prośby, tak zwana umiejętność mówienia "nie", w przypadku naruszania naszych praw;
  2. umiejętność komunikowania innym swoich stanów emocjonalnych, tych pozytywnych jak i negatywnych;
  3. umiejętność proszenia innych osób o pomoc, w momencie gdy sami nie dajemy sobie z czymś rady;
  4. umiejętność rozpoczynania, podtrzymywania, a w szczególnych przypadkach zakończania kontaktów interpersonalnych.

Asertywność opiera się na paru kluczowych konstruktach:

  • Terytorium psychologiczne - obszar, czy bardziej zbiór elementów opatrzonych zaimkiem dzierżawczym "mój", "moje"; ta część świata, która bezpośrednio należy do mnie, czy zależy ode mnie.
  • Prawa osobiste - naturalnego prawa do posiadania terytorium.
  • Zasada poszanowania siebie i innych - która postuluje poważne i rzeczowe traktowanie innych ludzi, nawet wtedy, kiedy nie spełniają naszych standardów. Zasada, która nie dopuszcza pouczania, dawania rad, o które nie proszono, dawania innym do zrozumienia, że zachowują się nieodpowiednio, "naprawiania świata", ale też jednocześnie upoważnia do mówienia jasno i wyraźnie o swoim niezadowoleniu, swoich wymaganiach, oczekiwaniach i uczuciach.

Warto również pamiętać, że asertywność choć pożądana, nie zawsze powinna być stosowana. Z asertywnością wiąże się ryzykowne postrzeganie nas przez innych, np. :

  • ostracyzm społeczny wobec swobodnego komunikowania swoich uczuć
  • traktowanie nas jako osoby, na którą nie można liczyć
  • zmiany stosunków z naszymi aktualnymi partnerami, jeśli opierały się one na "wykorzystywaniu" naszej osoby
  • większa krytykę, wobec naszej szczerości

Jednak to od nas zależy, czy czyjeś działanie potraktujemy jako naruszenie dóbr osobistych , czy też nie, oraz czy "gra warta jest świeczki".

Choć wydaje się to proste osoby mają duże problemy z byciem asertywnym, szczególnie w pracy. W końcu trudno o większa hierarchiczność, niż w takim właśnie przypadku. To z kolei oznacza preferowaną uległość wobec osób zajmujące wyższe od nas stanowisko. Pracownikom trudno osiągnąć szczyty asertywności, ponieważ boją się, iż ich szczerość może być powodem konsekwencji, ze strony kolegów pracowników - interpersonalnych, lub pracodawcy - związanych z pracą. Dlatego też firmy bardzo często tworzą pewnego rodzaju zawory bezpieczeństwa, aby pracownicy swobodnie mogli wyrażać swoje zdanie anonimowo. Jest to jednak tylko pseudo - asertywność, ponieważ w takim przypadku nie walczymy o swoje prawa jawnie i daje się nam do zrozumienia, iż szczerość w wykonaniu konkretnej osoby nie jest szczególnie ceniona w danej organizacji.

Czy firma oraz jej pracownicy powinni być asertywni?

Na pewno tak. Szczególnie w ostatnich latach szkolenia z asertywności zyskały na popularności. Asertywność w biznesie traktowana jest jako sposób minimalizowania, czy rozwiązywania konfliktów oraz daje się wykorzystać w różnych obszarach kontaktów biznesowych, często handlowych. Zapotrzebowanie na treningi tej umiejętności jest duże, bo przekłada się ona na pieniądze, na powodzenie w interesach, trwałość i perspektywy współpracy. Technika otwartej dłoni okazuje się efektywniejsza niż technika pięści.

Dosyć interesującym rozróżnieniem jest asertywność w wykonaniu kobiet, a mężczyzn. Niestety płeć piękna ma tutaj trudniejsze zadanie. Wiąże się to z efektem socjalizacji, ponieważ od najmłodszych lat mężczyźni uczeni są wyrażać swoje opinie, nawet w sposób bardziej agresywny, a kobiety skłaniane są do uległości. Pomimo tego, że zachowania asertywne, w wykonaniu kobiet i mężczyzn nie różnią się od siebie znacząco, asertywność kobiet często utożsamiana jest z zadufaniem w sobie, pychą i traktowana jest jako zachowanie sprzeczne z ich rolą płciową. Natomiast asertywni mężczyźni przeważnie są chwaleni i uważa się, że to ich naturalne zachowanie.

Właściwy feedback


Pomimo tego, że asertywność w stosunku do naszego klienta, kontrahenta i partnera biznesowego jest pochwalana przez pracodawców, nie wszyscy chcą, aby jego pracownicy byli asertywni wewnątrz firmy. Pracodawcy, którzy nie pozwalają na, nie tyle posiadanie, co wygłaszanie własnego zdania, narażają firmę na poważny kryzys wewnętrzny. Ponieważ to właśnie asertywność pozwala szefom na prawdziwy i obiektywny feedback swoich działań. Bez tego prędzej czy później w firmie, zaczną panować toksyczne stosunki, a to może doprowadzić do poważniejszych kryzysów. Kadra zarządzająca nie może tłumaczyć się, że skoro pracownicy "nic" nie mówią wszystko jest w jak najlepszym porządku. Pomimo tego, że w niektórych wypadkach taka strategia zachowań jest "dopuszczalna", przeważnie wiąże się ona z dużymi kosztami, ponieważ asertywność jest inwestycją długoterminową i nie można jej rozpatrywać jako sposobu na radzenie sobie z problemami tu i teraz.

Asertywność może być postrzegana przez kadrę zarządzającą jako schemat zachowania "nie pasujący do szefa", ponieważ asertywność nie tylko pozwala na odmawianie, ale również uczy przyznawania się do błędów. Tym samym kadra zarządzająca często uważa, że umiejętność przyznawania się do błędów nie jest cechą, na której wybitnie im zależy. Nic bardziej mylnego. Dzięki przyznawaniu się do błędów, które popełniamy wszyscy, kadra zarządzająca staje się bardziej ludzka, jest bliższa zwykłemu pracownikowi, a tym samym tworzy dla siebie atmosferę, dzięki której jej reputacja oraz prestiż wzrastają.

Podsumowanie

Konkludując, asertywność stała się narzędziem dla nieśmiałych, którzy cierpieli z powodu tej cechy i szukali sposobu na zmianę. Okazała się też skutecznym narzędziem obrony przed naciskiem. W związku z tym zastosowaniem, w popularnym i zawężonym ujęciu jest często identyfikowana z mówieniem "nie". Warto pamiętać, że asertywność jest też umiejętnością mówienia "tak" bez fałszywej skromności.

Asertywność z perspektywy biznesu ma więcej zalet niż wad. Możemy mówić o asertywności wewnątrz firmy jak i poza nią. Wewnątrz firmy cecha ta pozwala zbliżyć do siebie szefostwo firmy oraz pracowników. Dzięki temu staje się możliwa szczera i skuteczna komunikacja pomiędzy tymi obozami, a skutkiem jej stają się większe obroty firmy oraz lepsze zrozumienia potrzeb pracowników, które w tym przypadku oznaczają potrzeby firmy.

Z kolei asertywność poza firmą pozwala na skuteczną komunikację z partnerami, kontrahentami firmy, dzięki czemu utworzone zostają długoletnie pozytywne relacje. Te z kolei są podstawą przy zwiększaniu zysków naszej firmy i dbanie o jej rozwój.

SINTEK J. Barycki S. Urbanik S.C.