Dotacje na inwestycje

Dotacje na inwestycje stock.xchng

Podpowiadamy, na jakie cechy projektów inwestycyjnych powinieneś zwrócić uwagę, jeśli chcesz wnioskować o dotacje.

Czytając ten artykuł poznasz model dotacji z kredytem bankowym (kredyt inwestycyjny i pomostowy) oraz leasingiem. Dowiesz się, co to jest innowacyjność i gdzie można jej szukać. Dowiesz się, jak udokumentować wiarygodność i doświadczenie projektodawcy. Poznasz zasady określania trwałości i rentowności projektu. Poznasz mapę pomocy regionalnej (związek między lokalizacją projektu a maksymalną wielkością dotacji). Poznasz zasady kwalifikowania kosztów projektu. Dowiesz się, co to są polityki horyzontalne UE i jak wykazać zgodność projektu z tymi politykami.

Ponadto, zapoznasz się z wieloma praktycznymi przykładami z zakresu: montażu finansowego, innowacyjności, trwałości projektu, komplementarności projektu, sposobów obliczania rentowności projektu (według obowiązujących przepisów i wytycznych) przygotowania do realizacji projektu, planowania kosztów projektu, zasady dodatkowości.

W ostatnich latach w Polsce były uruchamiane kolejno: programy przedakcesyjne, fundusze strukturalne UE oraz fundusze z Mechanizmów Finansowych - Norweskiego i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). W tym rozdziale omówię cechy projektów inwestycyjnych istotne z punktu widzenia instytucji oceniających wnioski. Będę korzystać z doświadczenia wnioskodawców i z dokumentów programowych w czterech rodzajach funduszy:

  • strukturalnych - programy SPOWKP i ZPORR,
  • norweskich i EOG - Program Operacyjny dla wykorzystania środków finansowych w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego
  • Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego, przedakcesyjnych - Fundusz Dotacji Inwestycyjnych (FDI) Phare,
  • krajowych - linia pożyczek dla małych i średnich przedsiębiorstw w ramach Funduszu dla Śląska.

Oczywiście, nie będę omawiać wszystkich szczegółów, które znajdziesz na stronach: www.funduszestrukturalne.gov.pl oraz www.parp.gov.pl. Zajmę się tymi cechami projektów inwestycyjnych, na które powinieneś zwrócić szczególną
uwagę, jeśli chcesz wnioskować o dotacje.

Jeśli po raz pierwszy masz do czynienia z dotacjami i zaczniesz czytać dokumenty programowe - wytyczne, uzupełnienia programów operacyjnych, formularze wniosków i biznesplanów - prawdopodobnie przeoczysz mnóstwo
ważnych drobiazgów i w efekcie popełnisz błąd gdzieś na etapie tworzenia projektu. Wtedy cała Twoja praca pójdzie na marne - wniosek zostanie odrzucony. Możesz zmniejszyć prawdopodobieństwo popełnienia takich błędów tylko w jeden sposób: dowiadując się jak najwięcej o tym, co było (lub jest) ważne w programach dotacji dostępnych w Polsce.

Zdolność i płynność finansowa projektodawcy

Zdolność do płynnej i terminowej realizacji projektu - ten warunek muszą spełniać wszyscy projektodawcy w każdym działaniu dotacyjnym. Kryterium to może być określone w sposób wymierny (na przykład wskaźniki zadłużenia
i płynności pozostające na odpowiednim poziomie), w sposób płynny (na przykład ustalenie, czy wnioskodawca posiada stałe źródło finansowania) albo w sposób całkowicie niewymierny (na przykład załączenie do wniosku oświadczenia, że wnioskodawca posiada niezbędne środki na realizację projektu, nawet bez wymieniania kwoty tych środków). W niektórych programach dotacji wnioskodawca jest zobowiązany zaciągać kredyt bankowy, którego wysokość może być określona z góry (albo nie) i w ten sposób udowadniać swoją zdolność finansową. To tylko niektóre z mechanizmów zapewniania płynnej i terminowej realizacji projektu.

Być może dotacje kojarzą Ci się z pomocą dla najbardziej potrzebujących - dla tych, którzy mają dobre pomysły, lecz nie mają zdolności kredytowej i nie mogą pozyskać kapitału ze źródeł komercyjnych. Takie założenie jest mitem.
Dotacje są dla projektodawców, którzy są w stanie sami sfinansować swoje projekty inwestycyjne. Chociażby dlatego, że najczęściej są one przyznawane w formie refundacji poniesionych wydatków. Dlatego płynność i zdolność finansowa to kryteria, które jako wnioskodawca musisz bezwzględnie spełniać. Wyjątkiem od reguły refundacji są płatności zaliczkowe dostępne w FDI Phare, funduszach norweskich i z EOG oraz w przypadku umarzalnych pożyczek na tworzenie miejsc pracy w Funduszu dla Śląska.



W SPOWKP 2.3 wskaźniki te są obliczane za ostatni zamknięty rok obrachunkowy (a jeżeli przedsiębiorca działa krócej, za cały okres jego działalności).

Początkowo autorzy kryteriów oceny uznali, że o dotację mogą się ubiegać tylko przedsiębiorcy posiadający wskaźniki na wymienionych poziomach. Jednak powstało pytanie: Jak ocenić sytuację finansową przedsiębiorcy, który działa na rynku od niedawna, na przykład od miesiąca?. Taki przedsiębiorca może nie mieć jeszcze należności ani zobowiązań. W tej sytuacji jego wskaźniki
będą bliskie idealnym: jedyną niezerową pozycją w aktywach takiej firmy może być gotówka w kasie, a w pasywach - kapitały własne. Wówczas kryteria oceny byłyby krzywdzące dla firm mających dłuższą historię na rynku, zaciągających zobowiązania i mających należności. Poza tym płynność finansowa i relacja zobowiązań do sumy bilansowej nie są jedynymi miarami określającymi sytuację finansową przedsiębiorstwa. Autorzy wytycznych w SPOWKP 2.3 wzięli to pod uwagę i ograniczyli wpływ kryterium finansowego na ocenę wniosku o dotację. Dla odmiany autorzy kryteriów oceny w Funduszu Dotacji Inwestycyjnych (FDI) Phare 2003 zadają wnioskodawcom tylko dwa pytania dotyczące zdolności finansowej:

  • Czy wnioskodawca posiada stałe i wystarczające źródło finansowania?
  • Czy obecna sytuacja finansowa przedsiębiorcy umożliwia prowadzenie projektu?

Za obydwa pytania można uzyskać po 5 punktów, czyli razem 10. Istnieje jednak dodatkowy warunek. Otóż w FDI Phare zdolność finansowa jest oceniana łącznie ze zdolnością operacyjną. Punkty za zdolność operacyjną są przyznawane
w oparciu o (1) doświadczenie wnioskodawcy w realizacji projektów podobnych do zgłaszanego oraz (2) doświadczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem udokumentowane nagrodami bądź certyfikatami. Za zdolność operacyjną także można uzyskać 10 punktów. Zatem łącznie za zdolność finansową
i operacyjną można uzyskać 20 punktów na 100.

Podstawą oceny zdolności finansowej w FDI Phare jest opis zasobów posiadanych przez wnioskodawcę:

  • roczne przychody za ostatnie 3 lata,
  • liczba pracowników etatowych,
  • posiadany sprzęt i lokale,
  • inne zasoby, niezdefiniowane z góry

    a także:
  • uproszczone sprawozdania finansowe wnioskodawcy za ostatni i bieżący rok obrachunkowy - bilans, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych.

Ważne elementy projektu tworzonego z myślą o dotacji

W ZPORR 3.4 (dotacje dla mikroprzedsiębiorstw działających na rynku nie dłużej niż 3 lata) zdolność finansowa także jest oceniana łącznie ze zdolnością operacyjną. Wnioskodawca powinien tu posiadać "potencjał i doświadczenie" potrzebne do realizacji projektu.

W niektórych działaniach programów dotacji wnioskodawcami są przede wszystkim podmioty inne niż przedsiębiorstwa komercyjne, na przykład samorządy, fundacje publiczne, spółki non profit realizujące zadania gmin czy
stowarzyszenia. Do tej grupy podmiotów jest kierowana większość działań w programach ZPORR i INTERREG III. Tutaj zdolność do terminowej i płynnej realizacji projektu jest określana najczęściej na podstawie oświadczenia, że wnioskodawca jest w stanie zapewnić taką zdolność. Co ciekawe, w takim oświadczeniu nie musi on podawać kwoty środków, jakie jest w stanie zagwarantować. A jeżeli nie trzeba podawać kwoty, lepiej nie być nadgorliwym. Po co zakładać sobie pętlę na szyję?

Załóżmy, że zgłaszasz projekt o wartości 1 000 000 zł. Twój wkład własny wynosi 250 000 zł. Kredytem inwestycyjnym zamierzasz sfinansować kolejne 250 000 zł, a dotacją - pozostałe 500 000 zł. Dodatkowo zamierzasz zaciągnąć kredyt pomostowy w wysokości 300 000 zł. Jaką kwotę jesteś w stanie zapewnić - 250 000 zł, 500 000 zł czy może 800 000 zł? To zależy, co jest uznawane za wkład własny. Załóżmy, że z ostrożności podasz w oświadczeniu kwotę 250 000 zł. Ktoś może uznać, że to za mało, aby zapewnić płynną i terminową realizację projektu. A jeśli wpiszesz 500 000 zł, ktoś może uznać, że nie jesteś w stanie zapewnić, że dostaniesz kredyt 250 000 zł, jeśli nie przedłożyłeś promesy bądź umowy kredytowej. A co, jeżeli bank ostatecznie przyzna nieco niższy kredyt albo okaże się, że do realizacji projektu jest potrzebna nieco niższa kwota? Wtedy narazisz się na przykre konsekwencje po podpisaniu umowy dotacji i rozpoczęciu realizacji inwestycji. Wyjdzie na to, że złożyłeś fałszywe oświadczenie. To wcale nie jest przesada ani bujna wyobraźnia! Właśnie taki formalizm panuje w wielu instytucjach wdrażających dotacje (nie we wszystkich) - pracownicy tych instytucji mają za mało czasu i za dużo spraw na głowie... i dlatego często odrzucają projekty z byle powodów, pozbywając się nadmiaru pracy.

Jeżeli chodzi o dotacje dla przedsiębiorstw dokonujących nowych inwestycji (na przykład w SPOWKP 2.2.1), kryteria oceny projektów są określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (zob. podrozdział
"Przedsiębiorstwo dokonujące nowych inwestycji" w rozdziale 2.). Rozporządzenie nie precyzuje wymagań dotyczących zdolności finansowej wnioskodawcy. W takich dotacjach najistotniejsze przy ocenie są określone wymiernie rezultaty zgłaszanego projektu, na przykład liczba tworzonych miejsc pracy czy rentowność inwestycji.

Dotacja z kredytem bankowym

W niektórych działaniach dotacyjnych instytucje wdrażające stawiają wnioskodawcom dodatkowy warunek - sfinansowanie części zgłaszanego projektu kredytem bankowym bądź pożyczką z funduszu inwestycyjnego (którą w zasadzie
możesz traktować tak jak kredyt bankowy). Tak naprawdę jest to dodatkowe kryterium oceny zdolności finansowej wnioskodawcy - ten, kto nie ma szans na uzyskanie kredytu bankowego, nie może myśleć o dotacji. Omówię w szczegółach te wymagania i ich konsekwencje dla projektodawców.

Zanim przejdę dalej, zwróć uwagę na jedną ważną rzecz. Otóż definicja udziału własnego może być różna w różnych działaniach nawet w ramach tego samego programu pomocowego. Udział własny może być rozumiany jako wyłącznie środki własne wnioskodawcy albo jako wszystkie środki, które nie pochodzą z dotacji (na przykład środki własne oraz środki z kredytu bankowego).

W SPOWKP 2.3 wnioskodawca musi sfinansować część zgłaszanego projektu kredytem bankowym, jeżeli wnioskuje o kwotę dotacji przekraczającą 125 000 zł. W takim przypadku minimalna wymagana kwota kredytu wynosi 25 procent wartości wnioskowanej dotacji. Nawiasem mówiąc, próg, od którego był wymagany kredyt bankowy, miał początkowo wynosić 50 000 zł. Pamiętaj, że zasady dotacyjne są często aktualizowane - czasami nawet codziennie.

Grupa Wydawnicza HELION SA Onepress.pl