Między pracą a wolnością

Między pracą a wolnością Jan Willem Geertsma (stock.xchang)

Pracoholicy to osoby, które są uzależnione od pracy. Czy łatwo popaść w ten nałóg? Jak z nim walczyć?

Wartość życia nie tkwi w tym ile przeżyjemy dni, lecz w tym jak je spożytkujemy; ktoś mógł żyć długo, a przeżyć mało. Miarą przeżytych lat jest nie nasz wiek, a siła woliMontaigne 

Gdybyś miał poważnie zastanowić się i wskazać najważniejsze rzeczy w swoim życiu - takie, które znaczą dla Ciebie najwięcej - co byś wymienił? Czy temu, co ważne poświęcasz tyle uwagi, czasu i troski ile byś naprawdę chciał? W naszym codziennym życiu nieustannie dokonujemy wyboru, w jaki sposób i z kim spędzimy czas. Stale też ponosimy konsekwencje tych wyborów. Nie zawsze wyniki naszych działań nam się podobają, zwłaszcza gdy obserwujemy rozbieżność między tym jak spędzamy czas a tym co jest dla nas najważniejsze. 

Częstą przyczyną naszych frustracji jest brak równowagi między życiem prywatnym i zawodowym. Wydaje się, że gdy poświęcimy czas jednemu kosztem drugiego sprawy tylko się pogarszają. Zastanów się ile razy powtarzałeś: żyję w zbyt dużym stresie, rodzina i przyjaciele mnie potrzebują zawsze gdzieś biegnę, potrzebuję więcej czasu. Mamy tylko jedno życie a doba ma jedynie 24 godziny. Nie możemy zrobić wszystkiego naraz. 

Sukces nie daje satysfakcji?

Niektórzy ludzie nie wiedzą co powinni zrobić, co chcą robić i co właściwie robią obecnie. Przez to właśnie odczuwają niezrozumiały dla nich dyskomfort i przeżywają dylemat. Czują się winni z powodu tego, czego nie robią na tyle, że nie potrafią cieszyć się tym co robią. 

Niektórzy ludzie utożsamiają szczęście wyłącznie z osiągnięciami zawodowymi i finansowymi i przekonują się, ze odniesiony sukces nie daje im satysfakcji, jakiej się spodziewali. Wiele osób konsekwentnie pokonuje szczeble swojej kariery i kiedy są już na szczycie spostrzegają, że nie jest to naprawdę ten szczyt o który im chodzi. Dodatkową kwestią jest to, że zaabsorbowani swymi dążeniami nie spostrzegli jaki wpływ to ma na ich jakość stosunków z rodziną, przyjaciółmi, porzuconym hobby, zdrowiem. Uczestnicząc w wyścigu nie mieli czasu na to co tak naprawdę liczy się w ich życiu. 

Wizja życia a twórcza wyobraźnia


Wizja życia jest najlepszym odzwierciedleniem twórczej wyobraźni i głównych motywów naszych działań. Wizja wywołuje pewne konsekwencje, wpływa na nasze decyzje i sposób spędzenia czasu. Kiedy mówimy o pasji płynącej z wizji, myślimy o głębokiej, niewyczerpanej energii, która pochodzi z przemyślanego, opartego na zasadach, potrzebach i wrodzonych zdolnościach widzenia, wykraczającego swym zasięgiem poza życie. 
Ona precyzuje cele, wyznacza kierunek i daje Ci siłę, byś w swoich działaniach wychodził poza zdolności i zasoby. Wizje tę nazywamy pasją. Jest mocno wpleciona w każdą sferę Twojego życia, że zostawia wyraźny ślad na każdej podjętej przez Ciebie decyzji.
Jedna z najskuteczniejszych metod podtrzymywania pasji jaka płynie z wizji jest formułowanie i wcielanie w życie osobistej misji.

Czy jesteś szczęśliwy?

W dzisiejszych czasach ludzie znają tylko cenę wszystkiego, ale nie znają wartości -Oscar Wilde

Twoim głównym celem jest czynienie siebie szczęśliwym. Już teraz postaraj się, aby szczęście zagościło na stałe w Twoim życiu. Jeżeli sam nie jesteś szczęśliwy, nie jesteś w stanie dać szczęścia innym. Zacznij od wartości. Pomyśl -co naprawdę jest dla Ciebie ważne? Do czego tak naprawdę dążysz? Zadaj sobie pytanie: czy żyję w zgodzie z tymi wartościami? 
Poziom stresu wzrasta, gdy Twoje działania i cele nie są zgodne z wartościami, którymi się kierujesz. Będąc osobą wewnętrznie spójną, uzyskujesz lepsze wyniki i osiągasz zadowolenie zarówno w sferze zawodowej jak i prywatnej. Czy możesz pogodzić osiąganie zamierzonych celów z wartościami, które uważasz za najważniejsze? 
Umiarkowanie we wszystkich dziedzinach. Aby stać się w pełni szczęśliwym człowiekiem utrzymuj równowagę pomiędzy Twoim życiem prywatnym a zawodowym. Jeżeli masz wszystko pod kontrolą, czujesz się dobrze, jesteś szczęśliwy. 

Czy poświęcać się pracy?

Ile osób na łożu śmierci, żałowałoby, że nie spędziło więcej czasu w biurze? - Steven Covey

Równowaga to życie zgodnie z zasadą i zamiast albo - albo. Równowaga w naszym życiu polega na utrzymaniu stałej harmonii między wszystkimi ważnymi aspektami życia jednocześnie tak, aby funkcjonowały w synergii wszystkie części wewnętrznie zintegrowanej całości. Błędem jest przenoszenie działalności z jednej roli na drugą. Kimkolwiek bowiem jesteśmy, wnosimy nasze istnienie do każdej życiowej roli. Jesteśmy jednakowoż ojcem, mężem, pracownikiem, sportowcem. 

Ludzie próbujący sformułować własną misję często zyskują bolesną świadomość, że w ich życiu istnieją ważne obszary o których dotychczas nie mieli pojęcia. Dochodzą do wniosku, ze poświęcili mnóstwo czasu i energii tylko jednej sferze życia - pracy, sportowi, działalności społecznej - kosztem pozostałych, takich jak zdrowie, rodzina czy przyjaciele. Inni są bardziej świadomi swoich ról lecz czują się rozdarci między nimi. Wydaje im się, że między owymi rolami trwa nieustanny konflikt, że rywalizują ze sobą o uwagę i czas, który jest przecież ograniczony. 

Życiowe role z innej perspektywy

Zrozum różne role, jakie pełnisz w swoim życiu i spróbuj spojrzeć na nie z pewnej perspektywy. Zastanów się, w jakie role wcielasz się codziennie (np. menedżer, matka, mąż) i oceń ile czasu poświęcasz każdej z ról. Czy między tymi rolami występuje równowaga? Więcej czasu i uwagi poświęcasz rolom ważnym czy pilnym? Jeżeli praca jest zajęciem, które zabiera Ci Twój cały czas, to zje Cię ona żywcem. A nikt, jak mówi powiedzenie, nigdy nie lamentuje na łożu śmierci, że za mało czasu spędził w biurze! 

85% Twojego szczęścia pochodzi z kontaktów z innymi ludźmi. Kluczem do polepszenia relacji międzyludzkich jest doskonalenie własnych umiejętności komunikacyjnych. 
Pomyśl o udziale w dobrym treningu z zakresu komunikacji, poczytaj książki na ten temat, rozpoznaj swój własny styl komunikowania się, naucz się nowych umiejętności komunikacyjnych. 

Określ idealne stanowisko, położenie, sytuację. Zadaj sobie pytanie: Co zrobiłem dzisiaj aby przybliżyć się do osiągnięcia takiej idealnej sytuacji. Przypomnij sobie, ile złości i niezadowolenia wyniknęło ze źle określonych oczekiwań. Jakie nowe kroki możesz podjąć, aby przybliżyć się do takiej idealnej sytuacji? 
Swój czas traktuj tak samo, jak swoje pieniądze. Pomyśl, jak możesz go zainwestować, aby osiągnąć największą satysfakcję? Czy inwestujesz swój czas i czy ta inwestycja jest dla Ciebie korzystna? 


Jako swój główny cel ustal spokój myśli. Następnie zorganizuj się. Pamiętaj, że spokój myśli jest wielkim dobrem dla człowieka. Jeżeli ustanowisz spokój myśli jako swój najważniejszy cel, prawdopodobnie nigdy więcej nie popełnisz kolejnego błędu. Przekonasz się, że robisz i mówisz właściwe rzeczy we właściwym czasie. Naucz się rozpoznawać i słuchać swojej intuicji. 

Czym jest pracoholizm?

Jednym z symptomów bliskości załamania nerwowego jest przeświadczenie o niezwykłym znaczeniu wykonywanej pracy - Bernard Russel

Czy zastanawiałeś się jak brak równowagi wpływa na jakość Twojej pracy? Od pewnego czasu funkcjonuje wizerunek człowieka bardzo aktywnego zawodowo. Bardzo często postać taka jest postrzegana w sposób pozytywny, utożsamiany z dobrym fachowcem, osobą ambitną i niezastąpioną, człowiekiem sukcesu. Pracodawcy chętnie zatrudniają ludzi skłonnych poświęcić firmie każdą, nawet wolną chwilę. Wielu z nich oferują prestiżowe stanowiska, wysokie zarobki - żądając w zamian "zaprzedania duszy" przedsiębiorstwu. W ten sposób uzależniają od siebie i od zaoferowanej pracy. Czy jest to działanie strategicznie korzystne zarówno dla pracownika jak i dla organizacji? 

W firmach bardzo często spotykamy osoby, które są tak pochłonięte swoją pracą zawodową, że nie znajdują czasu dla rodziny, na sen i odpoczynek czy też na kontynuację swoich dotychczasowych zainteresowań. Powodów takiej sytuacji może być wiele. Czasami trwa to jedynie przez krótki okres czasu i jest wynikiem chwilowego nadmiaru obowiązków, po których wypełnieniu sytuacja powraca do normy. Kiedy indziej poświęcanie dużej ilości czasu na pracę zawodową ma charakter przejściowy i spowodowane jest chęcią "wykazania się" przed szefami, a wynika z obawy przed zwolnieniem, z chęci szybkiego zrobienia kariery czy zarobienia "dużych" pieniędzy. W tym miejscu warto zadać sobie pytanie na temat powodów ucieczek w pracę. Po pierwsze, warto znaleźć odpowiedź czy musisz, czy chcesz pracować więcej niż to jest ustalone. 

Sytuacja staje się groźna w momencie gdy brak równowagi zaburza zarówno życie osobiste, jak i pracę zawodową. Dzieje się tak wtedy, kiedy mamy do czynienia z pracoholizmem. Ważną kwestią w tym względzie jest to, ze wielu pracodawców nie dostrzega jeszcze takiego problemu. Doświadczenie już pokazuje, że niekorzystne dla pracodawców jest posiadanie pracoholików. Spotykamy się bowiem z sytuacją, kiedy praca wymyka się całkowicie spod kontroli i staje się prawdziwą obsesją. Dni wolne od pracy wyzwalają poczucie dyskomfortu, a nawet cierpienia. Pobyt poza pracą jest tylko fizyczny, bowiem przez cały czas nurtują ich natrętne myśli dotyczące obowiązków zawodowych. Myśli te obecne są podczas rozmów z bliskimi, oglądania telewizji czy wykonywania różnych czynności domowych. Takie osoby dzwonią często do pracy, żeby sprawdzić czy wszystko jest w porządku pilnują też, aby zawsze być w zasięgu telefonu, bo może nagle okazać się, że jest natychmiast potrzebny w pracy. Jeżeli taka sytuacja utrzymuje się przez wiele lat kosztem rodziny, kosztem wypoczynku (np. praca po 16 godzin dziennie albo parę lat bez przyzwoitego urlopu) czy też zdrowia - mamy wówczas pewność, że jest to uzależnienie od pracy, czyli pracoholizm. Wiadomo jednocześnie, że takie oddanie się nie musi iść wcale w parze z jakością wykonywanej pracy. 

Źródło takiego postępowania tkwi najczęściej w strukturze potrzeb psychicznych. Ryzyko uzależnienia od pracy wzrasta, kiedy niektóre potrzeby nie zostają zaspokojone w warunkach związku małżeńskiego, czy w życiu rodzinnym. Wobec braku akceptacji swojej osoby dochodzić może do poszukiwania innych możliwości zaspokajania tych potrzeb i "wykazania się" w inny sposób, tj. poprzez zaangażowanie w pracę zawodową. Jednocześnie nie można wykluczyć, że za taki stan odpowiedzialne są również mechanizmy biologiczne, podobnie jak ma to miejsce w przypadkach innych uzależnień. 

Należałoby więc być bardziej ostrożnym i obserwować czy przypadkiem większą część doby nie zaczynają nam zajmować obowiązki zawodowe, czy nie poświęcamy coraz mniej czasu rodzinie, czy w weekendy nie nadrabiamy zaległości w pracy, a podczas urlopu nie dręczy nas poczucie marnowania czasu. Jeżeli tak się dzieje to znaczy, że jesteśmy na najlepszej drodze do pracoholizmu, czyli uzależnienia od pracy, które tylko z pozoru jest bardziej szlachetne od innych uzależnień. 

Pracownicy wyczerpani pracą, pracownicy wypaleni zawodowo, pracownicy uzależnieni od pracy, to na dłuższą metę poważny problem dla firmy. Problem, który można przewidzieć wcześniej i w porę przeciwdziałać. Podobnie jak w przypadku wielu innych niepożądanych zjawisk, wiele zależy od funkcjonującej w firmie kultury organizacyjnej, promowanych norm i wartości oraz od umiejętności przywódczych kluczowych dla niej osób. Firma, która stawia na ludzi i wie, że pracownicy są najcenniejszym jej zasobem nie pozwala sobie na ich maksymalną eksploatację.

Instytut Kreatywności i Rozwoju Sp. z o.o.