Ograniczenia wolności słowa w polskim prawie

Ograniczenia wolności słowa w polskim prawie www.sxc.hu

W encyklopedii „wolność słowa” jest definiowana jako „podstawowe prawo człowieka, odnoszące się do możliwości swobodnego wypowiadania swoich poglądów, łączona jest z reguły z prawem do informacji”.

W dokumentach tych stwierdza się zgodnie, że każda jednostka ma prawo do wolności poglądów i wypowiedzi. Może ono jednak podlegać pewnym ograniczeniom ze względu na poszanowanie praw lub dobrego imienia innych osób lub ochronę bezpieczeństwa narodowego, porządku publicznego, ochronę zdrowia i moralności. Zakazana jest również wszelka propaganda ustrojów totalitarnych oraz popieranie w jakikolwiek sposób nienawiści rasowej, narodowej lub religijnej.

Wolność słowa nie jest zatem wartością najwyższą i absolutną. Podlega różnego rodzaju ograniczeniom. Mogą one być natury etyczno-moralnej lub prawnej. Jeśli są one zapisane w prawie, to powstaje pytanie: kto ma nadzorować i kontrolować przestrzeganie owych ograniczeń? W państwie demokratycznym robi to niezawisły sąd. A w państwach niedemokratycznych, totalitarnych? Z reguły powstaje specjalny urząd. Może on nosić różne nazwy i przybierać różne formy instytucjonalnie, ale powszechnie określa się go mianem cenzury.

Podobne artykuły:

Dla porządku trzeba napomknąć, że cenzura może również przybierać formy pozaprawne – gdzie formalnie jest zabroniona, nie ma żadnego urzędu cenzorskiego - jednak występują różne formy swoistej cenzury wewnętrznej – zazwyczaj na poziomie osób, kierujących redakcją. Bardzo często powołują się oni na artykuł prawa prasowego, mówiący o tzw. „linii redakcyjnej”, czyli profilu światopoglądowo-politycznym redakcji, któremu muszą podporządkować się dziennikarze.

Po przemianach demokratycznych w Polsce w 1989 r., nowe władze stanęły przed trudnym zadaniem zdefiniowania niejako na nowo ładu prawnego, także w dziedzinie massmediów. Świat polityki oddziałuje na świat mediów, stanowiąc formalne ramy istnienia i funkcjonowania środków przekazu. Przede wszystkim mamy tu do czynienia z ustanawianiem aktów prawnych, które wprost dotyczą i regulują działalność mediów w danym państwie.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.

Bezpośrednio o mediach mówią artykuły 14 i 54. Artykuł 14 stwierdza, że „Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność prasy i innych środków społecznego przekazu”. Ta wolność – jak zauważa W. Sokolewicz – jest koniecznym warunkiem wypełniania przez prasę jej misji. Wolność leży w samej istocie prasy. Musi ona mieć swobodę działania i być wolna od zadań i wytycznych otrzymywanych z zewnątrz, zwłaszcza od ośrodków władzy publicznej. Tylko w pełni wolna prasa może rzetelnie i efektywnie monitorować poczynania organów władzy.

Andrzej Adamski