Ryzyko walutowe eksporterów

Ryzyko walutowe eksporterów Image courtesy of by Stuart Miles/FreeDigitalPhotos.net

Ryzyko walutowe jest jednym z istotnych składników ogólnego ryzyka finansowego przedsiębiorstwa funkcjonującego w sferze handlu zagranicznego. Fluktuacje kursów walutowych powodują zmiany wartości pozycji bilansowych.

Przedstawione będą tu bezpieczne strategie dla eksporterów zabezpieczające z wykorzystaniem opcji.

Kapryśne waluty

Niezbędnym elementem zarządzania finansami przedsiębiorstwa funkcjonującego w sferze handlu zagranicznego jest zarządzanie ryzykiem walutowym. Rynek walutowy rządzi się swymi prawami - w większości przypadków na kursy walut mają wpływ trudno przewidywalne czynniki i zdarzenia zewnętrzne, jak na przykład wzrost stóp procentowych w USA lub zarzewie konfliktu zbrojnego w newralgicznym regionie świata. Niestabilna sytuacja polityczna w naszym kraju w ostatnich miesiącach nie wpływała znacząco na kurs złotego. Jednak niektóre "radosne" wypowiedzi naszych polityków skutkowały ucieczką od polskiej waluty oraz chwilowym jej osłabieniem. Obecnie występuje wysoka korelacja kursu złotego z kursem euro, na co ma duży wpływ nasze członkostwo w Unii Europejskiej. Inwestorzy spoza Strefy Euro postrzegają ryzyko inwestycji w złotego, jako zbliżone do inwestycji we wspólną walutę europejską. Brak zabezpieczenia przed skutkami wahań kursów walut wystawia przedsiębiorstwo na ryzyko finansowe analogicznie, jak ma to miejsce przy spekulacji. Niestety, działalność każdego podmiotu zawierającego transakcje kupna lub sprzedaży towarów i usług, których ceny są wyrażone w walutach obcych, jest narażona na ryzyko walutowe. Wpływa to na wzrost ryzyka działalności podstawowej. Stąd, tak ogromną rolę odgrywa zarządzanie ryzykiem walutowym w każdym przedsiębiorstwie dokonującym obrotu handlowego z zagranicą.

Przede wszystkim zarządzać

Pierwszym etapem procesu zarządzania ryzykiem walutowym jest identyfikacja wszystkich pozycji w aktywach i pasywach bilansu, wyrażonych w walutach obcych a także tych, które są wyrażone w złotych, lecz uzależnione od kursów walut obcych. Po stronie aktywów bilansu należy wyróżnić należności z tytułu dostaw i usług, papiery wartościowe denominowane w walutach obcych, np. weksle obce oraz udzielone pożyczki walutowe. W pasywach są to: wyrażone w walutach obcych zobowiązania z tytułu niezapłaconych faktur, zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek i emisji dłużnych papierów wartościowych np. wystawionych weksli. Dopiero taka analiza pozwoli określić globalną pozycję walutową przedsiębiorstwa netto. Może ona przybierać jedną z następujących form:

  • pozycja długa - suma przeliczonych na złote pozycji walutowych aktywów jest wyższa, niż suma przeliczonych na złote pozycji walutowych pasywów,
  • pozycja krótka - suma przeliczonych na złote pozycji walutowych pasywów jest wyższa, niż suma przeliczonych na złote pozycji walutowych aktywów,
  • pozycja zamknięta - suma przeliczonych na złote wartości pozycji walutowych aktywów i pasywów jest równa.

Tak określona pozycja walutowa implikuje ekspozycję przedsiębiorstwa na ryzyko walutowe. Pozycja taka ulega ciągłym zmianom, co może być skutkiem oddziaływania jednego lub kilku jednocześnie niżej wymienionych czynników:

  • zmiana wielkości poszczególnych składników bilansu,
  • zmiana kursów walut obcych, w których są wyrażone składniki bilansu,
  • zmiana relacji pomiędzy kursami tych walut,
  • różne terminy zapadalności pozycji bilansowych.

Stąd, istotnym zadaniem zarządzającego jest określenie a następnie monitorowanie horyzontu czasowego poszczególnych pozycji bilansu. Dodatkowym czynnikiem ryzyka jest zmiana wzajemnych relacji pomiędzy różnymi walutami, w których wyrażone są pozycje bilansowe. Przykładem tego mogą być należności w dolarach z tytułu wyeksportowanych towarów oraz zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu we frankach szwajcarskich. W efekcie, wahania kursu USD/CHF będą powodować zmiany globalnej wielkości pozycji walutowej przedsiębiorstwa, struktury bilansu i w rezultacie - oddziaływać na jego ekspozycję walutową.

Ogrodnik bez psa

Przeanalizujmy sytuację polskiego producenta tulipanów, eksportującego swe produkty do Niemiec. Cebulki tulipanów pochodzą z importu z Holandii, natomiast środki grzybobójcze są kupowane w funkcjonującej w Polsce hurtowni włoskiej firmy. Producent tulipanów rozlicza się z Holendrami dokonując przelewu odpowiedniej kwoty euro, którą kupuje w polskim banku. Płatność za środki grzybobójcze odbywają się w złotych, przy czym ich ceny są indeksowane zgodnie z aktualnym na dzień wystawienia faktury, kursem EUR/PLN. Pozostałe składniki kosztów produkcji: energia, amortyzacja, płace, koszty zarządu i ogólnozakładowe są producent kwiatów ponosi w złotych i nie są one uzależnione od kursów walut obcych. Odrębnej analizy wymagają koszty transportu. W rozważanym przedsiębiorstwie występuje zarówno transport krajowy, jak też zagraniczny, związany z dostawą gotowych kwiatów do odbiorcy zagranicznego. Często firmy spedycyjne operujące na trasach międzynarodowych wyceniają swe usługi w walutach obcych.

Ponadto, błędem byłoby założenie, że koszty transportu krajowego, nie są uzależnione od kursów walut obcych. Podstawowym składnikiem kosztów eksploatacji samochodu są wydatki na zakup paliwa, którego ceny są ściśle powiązane nie tylko z cenami na rynku ropy naftowej, lecz także z aktualnym kursem walut obcych, po których rafineria zawiera transakcje zakupu ropy naftowej do produkcji etyliny. Z praktyki wiadomo, że rafinerie, wykorzystując swą monopolistyczną pozycję bardzo szybko reagują na wzrosty kursów walut obcych. Niestety, w przypadku odwrotnym reakcja następuje wolniej. Przykład ten miał na celu unaocznienie faktu, że praktycznie każdy podmiot gospodarczy, jest narażony na ryzyko walutowe, uzależnione od rodzaju produkcji, wartości importowanych komponentów i struktury rodzajowej kosztów.

Jeżeli, na przykład udział kosztów walutowych w rachunku producenta kwitnącego towaru wynosi 40 proc., to pozostałe 60 proc. jest narażone na ryzyko walutowe. Wynika to z faktu, że cześć ryzyka jest kompensowana w ramach przepływów pieniężnych związanych z zakupami importowymi. Taką ekspozycję określa się mianem otwartej długiej pozycji walutowej, która będąc niezabezpieczoną jest narażona na oddziaływanie zmian kursu waluty euro analogicznie, jak uprawa tulipanów bez należytej ochrony, tj. "psa ogrodnika". Ma to bezpośredni wpływ na wynik finansowy produkcji, który może ulec poprawie lub pogorszeniu w zależności od sytuacji na rynku walutowym.

Instrumenty ograniczające ryzyko

Identyfikacja ekspozycji przedsiębiorstwa na ryzyko walutowe stanowi podstawę do zajęcia odpowiedniej pozycji zabezpieczającej w instrumentach pochodnych, jakimi są kontrakty terminowe i opcje. Takie działania określane są także mianem hedgingu. Producent a zarazem eksporter poniesie stratę w przypadku spadku kursu EUR/PLN (wzmocnienie złotego), jaki mógłby mieć miejsce w okresie między podpisaniem kontraktu eksportowego i otrzymaniem należności za towar. Zabezpieczenie przed skutkami niekorzystnej zmiany kursu walutowego może polegać na zajęciu przeciwstawnej - krótkiej pozycji na rynku terminowym, to jest sprzedaży kontraktu terminowego typu forward lub futures. Dzięki temu eksporter zapewnia sobie prawo sprzedaży waluty w przyszłości po ustalonej, w takim kontrakcie, cenie.

Podobne artykuły:


MoneyMarket.pl