Zmienia się sposób znakowania żywności

Zmienia się sposób znakowania żywności fot. Idhren/Flickr

Nowa dyrektywa unijna zmieni sposób znakowania żywności. Rozporządzenie dotyczy wszystkich uczestników rynku, niezależnie od ich miejsca w łańcuchu żywnościowym.

Odpowiedzialnym za informacje będzie podmiot, pod którego nazwą lub firmą wprowadzany jest środek spożywczy. Przykładem mogą tutaj być sprzedawcy gotowych kanapek. Co powinni zrobić przedsiębiorcy, aby dostosować się do nowych przepisów?

Nowa dyrektywa w trosce o konsumenta

Zgodnie z dyrektywą unijna 1169/2011 żywność musi na opakowaniu zawierać zrozumiałe dla klienta informacje na temat wartości odżywczych. Jej przepisy wchodzą w życie 13 grudnia 2014 roku.

Nowe przepisy mają uniemożliwić przedsiębiorcom wprowadzanie konsumentów w błąd odnośnie właściwości i działania danego produktu. Zabronione jest na przykład przypisywanie danemu środkowi spożywczemu właściwości leczniczych (za wyjątkiem naturalnych wód mineralnych i środków żywieniowych specjalnego przeznaczenia, których sytuację regulują inne przepisy).

Obecnie obowiązkowe jest podanie takich informacji, jak:

  • nazwa, 
  • wykaz składników, 
  • substancje powodujące alergie lub reakcje nietolerancji (takie jak orzeszki ziemne, mleko, gorczyca, ryby, zboża zawierające gluten itd.), 
  • ilość określonych składników lub kategorii składników, 
  • ilość netto żywności, 
  • data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia, 
  • wszelkie specjalne warunki przechowywania lub warunki użycia, 
  • nazwa lub firma i adres podmiotu działającego na rynku spożywczym lub importera, 
  • kraj lub miejsce pochodzenia w przypadku niektórych rodzajów mięsa, mleka lub gdy ich pominięcie może wprowadzać konsumenta w błąd, 
  • instrukcja użycia, w przypadku gdy w razie braku takiej instrukcji odpowiednie użycie danego środka spożywczego byłoby utrudnione, 
  • w odniesieniu do napojów o zawartości alkoholu większej niż 1,2% objętościowo, rzeczywista zawartość objętościowa alkoholu,  

Ważną zmianą w stosunku do dotychczasowych przepisów jest obowiązkowe podawanie wartości energetycznej oraz zawartości tłuszczów, kwasów nasyconych, cukrów i białka.
- Dzięki wprowadzeniu rozporządzenia 1169/2011 znakowanie żywności powinno być bardziej czytelne i przejrzyste – wskazuje Tomasz Kaczyński z Kancelarii Prawnej Domański Zakrzewski Palinka, prelegent na konferencji „Znakowanie żywności w świetle rozporządzenia 1169/2011. – Zostanie ujednolicony zakres obowiązkowych informacji, które powinno zawierać znakowanie żywności. Istotną zmianą jest też obowiązek podawania kraju pochodzenia dla nowych kategorii żywności, takich, jak na przykład wieprzowina czy baranina.

Wszyscy muszą znakować

Rozporządzenie dotyczy wszystkich uczestników rynku, niezależnie od ich miejsca w łańcuchu żywnościowym. Dyrektywa dotyczy także żywności dostarczanej w ramach zakładów żywienia zbiorowego oraz usług gastronomicznych świadczonych przez przedsiębiorstwa transportowe. – Rozporządzenie 1169/2011 posługuje się szerszym niż producent pojęciem. Podmiotem odpowiedzialnym za informacje na temat żywności jest ten, pod którego nazwą lub firmą na rynek jest wprowadzany dany środek spożywczy – mówi Tomasz Kaczyński.

Przykładem mogą tutaj być sprzedawcy gotowych kanapek, którzy oferują swoje produkty w firmach. Część z nich już drukuje na opakowaniach informacje o składzie, inni po prostu owijają kanapki w folię. Po zmianie przepisów na każdym opakowaniu będzie musiała być dostępna informacja o składzie i wartościach odżywczych, zgodna z wytycznymi unijnymi -  mówi Tomasz Kaczyński.

Znakowanie obowiązkiem importera

Jeśli producent żywności nie ma swojej siedziby w Unii Europejskiej, prawidłowe oznakowanie żywności jest obowiązkiem importera. Żywność opakowana musi zostać opisana na etykiecie. W wypadku żywności nieopakowanej, konieczne jest przekazanie informacji dotyczących żywności podmiotowi rozprowadzającemu żywność, aby konsumenci mieli do nich dostęp(1). – Określono także zakres informacji, który ma zostać przedstawiony konsumentom podczas zakupu żywności przez internet – dodaje Tomasz Kaczyński.
Środki żywnościowe oznakowane niezgodnie z dyrektywą będą mogły pozostawać w obrocie handlowym do momentu wyczerpania zapasów. Jednak od 13 grudnia 2014 roku wszelka nowa żywność musi być oznaczana zgodnie z wytycznymi unijnymi. – Za stosowanie rozporządzenia odpowiedzialne będą właściwe organy nadzorujące rynek, w szczególności Państwowa Inspekcja Sanitarna – wyjaśnia ekspert.

Obecny stan prawny (2)

Znakowanie żywności regulują w tej chwili:

  • ustawa z 25 sierpnia 2006 roku o bezpieczeństwie żywności i żywienia,
  • ustawa z 21 grudnia 2000 roku o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych
  • rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 lipca 2007 roku w sprawie znakowania środków spożywczych.

Według tych aktów prawnych, oznakowanie środków spożywczych nie może:

  • wprowadzać konsumenta w błąd odnośnie charakterystyki środka spożywczego, jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła, miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji,
  • przypisywać środkowi spożywczemu właściwości, których nie posiada,
  • sugerować, że środek ma wyjątkowe właściwości, jeśli wszystkie podobne środki mają takie same właściwości,
  • przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia (z zastrzeżeniem art. 24 ust. 4 i art. 33 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. 

Dodatkowo, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na opakowaniu produktu muszą się znaleźć:

  • nazwa środka spożywczego,
  • informacje na temat składników występujących w środku spożywczym,
  • data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia,
  • sposób przygotowania lub stosowania, gdyby brak tej informacji mógł spowodować niewłaściwe postępowanie ze środkiem spożywczym,
  • dane identyfikujące producenta lub podmiot wprowadzający środki spożywcze do obrotu,
  • miejsce lub źródło pochodzenia, jeśli brak tej informacji mógłby wprowadzić konsumenta w błąd,
  • zawartość netto lub liczba sztuk,
  • warunki przechowywania,
  • oznaczenie partii produkcyjnej,
  • klasę jakości handlowej.

Jakie kary za brak oznakowania żywności?

- Chociaż rozporządzenie 1169/2011 nie wprowadza osobnych kar za naruszenie nowych regulacji dotyczących informowania o żywności, to firmy, które jeszcze się nie dostosowały do nowych regulacji, powinny zrobić to jak najszybciej. – podsumowuje Tomasz Kaczyński.
Więcej na temat znakowania żywności, nowych obowiązków producentów i dystrybutorów oraz zmian, jakie czekają rynek będzie można się dowiedzieć podczas nadchodzącej konferencji „Znakowanie żywności w świetle rozporządzenia 1169/2011”, która odbędzie się w dniach 17-18 listopada 2014 w Digital Knowledge Village.

1. http://europa.eu/legislation_summaries/consumers/product_labelling_and_packaging/co0019_pl.htm

2. http://www.wsse.bialystok.pl/index.php/bezpieczestwo-ywnoci/376-znakowanie-ywnoci-co-warto-wiedzie

Nowoczesna Firma S.A. Konrad Budek