23 tysiące złotych odda państwu przeciętna polska rodzina

23 tysiące złotych odda państwu przeciętna polska rodzina liz west/Flickr.com

W bieżącym roku czteroosobowa polska rodzina z dochodem na poziomie średniej krajowej, zasili budżet państwa kwotą blisko 23 000 złotych! Tyle mniej więcej pieniędzy odda płacąc podatek dochodowy, VAT, składki ZUS, akcyzę…

Firma Tax Care, na przykładzie przeciętnej polskiej rodziny, oszacowała, jaką część zarobionych przez nas i wydawanych w ciągu roku pieniędzy potrąca, pod postacią różnych zobowiązań, państwo. Pod lupę wzięto mieszkającą w Polsce rodzinę, składającą się z czterech osób osiągających razem dochód na poziomie 3898 zł brutto (dwukrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, dane z listopada 2013 roku). Do analizy posłużyła, przygotowana i opublikowana przez Główny Urząd Statystyczny w 2012 roku, struktura wydatków charakterystyczna dla takich właśnie gospodarstw domowych w Polsce.

Podatek dochodowy i składki ZUS to 1285 zł miesięcznie

Statystyczna osoba uzyskując przychód rzędu 3898 zł miesięcznie, nie wychodzi poza pierwszy próg podatkowy. Jej dochód, czyli wynagrodzenie netto to w takim przypadku kwota 2782 zł. Pozostała część przychodu idzie na: PIT (zaliczka na podatek dochodowy – 278 zł), składki ZUS (ubezpieczenia społeczne – 534,41 zł oraz zdrowotne – 302,72 zł). Okazuje się więc, że już na tym etapie oddajemy państwu łącznie ok. 1116 zł w skali roku.

Statystyczna rodzina na etapie uzyskiwania środków do życia przekazuje państwu w ciągu miesiąca:

  • 556 zł z tytułu podatku dochodowego.
  • 1069 zł w formie składek ZUS.
  • 605 zł na ubezpieczenie zdrowotne.

Razem daje to niebagatelną kwotę 2230 zł na miesiąc! Na szczęście, w rocznym rozliczeniu z fiskusem, dzięki różnym ulgom podatkowym i odliczeniom można to zobowiązanie zmniejszyć. Od podstawy opodatkowania odlicza się między innymi opłacone składki ZUS (ubezpieczenia społeczne). Zyskuje się także, dokonując na przykład wspólnego rozliczenia z małżonkiem, dzieckiem… Sam podatek zmniejszy się także o część zapłaconych składek ZUS na ubezpieczenie zdrowotne. Istnieje także możliwość skorzystania z ulg na dzieci. Po uwzględnieniu wszystkich takich dostępnych opcji okazuje się, że roczne obciążenie naszej przykładowej rodziny z tytułu PIT i ZUS wynosi 15 420 zł.

To nie wszystko. Są też inne podatki

A jeszcze VAT, który także obciąża konsumenta, akcyza, podatki od nieruchomości i in.

Kupując różne produkty lub usługi, płacimy niestety VAT. W grę wchodzą różne jego stawki (a więc i kwoty), w zależności od rodzaju kupowanego przez nas dobra czy usługi.

Żywność

Przyjmując średnią statystyczną strukturę i wysokość wydatków, na samą żywność czteroosobowa rodzina w Polsce wydaje 944 zł miesięcznie. W tym przypadku zastosowanie znajdą aż trzy stawki VAT, tj. 5% na podstawowe produkty, jak pieczywo, mleko i sery, niektóre owoce i warzywa, mąkę, owoce czy ryby, 8% na inne owoce (np. cytrusy), cukier czy bakalie oraz 23% np. na czekoladę. Zakładając, że 600 zł stanowią produkty opodatkowane 5% stawką, 200 zł opodatkowane stawką 8% oraz 144 zł stawką 23%, to kupując żywność w jednym miesiącu łącznie wydamy około 93 zł tylko na VAT, co rocznie daje 1116 zł!

Używki

Przeciętne miesięczne wydatki na używki (alkohol i papierosy) to 96 zł. Uwzględniając opodatkowanie akcyzą, łączny miesięczny koszt podatków (VAT i akcyza) wynikający z zakupów tych produktów wyniesie mniej więcej 68 zł (przy założeniu, że 60 zł to wydatek na papierosy). Łącznie daje to 816 zł rocznych podatków w tych produktach.

Ubranie

Statystyczna 4-osobowa rodzina w Polsce wydaje miesięcznie ok. 206 zł na buty i ubrania. Koszt VAT takich zakupów szacuje się (przy stawce 23%) na ok. 39 zł w miesiącu, a zatem 468 zł rocznie.

Transport

Znacznie więcej podatku, bo aż ok. 1900 zł rocznie, statystyczna rodzina zapłaci za transport. Tutaj bowiem płacimy nie tylko VAT, ale także akcyzę, która zawarta jest w cenie paliwa. Na środki transportu, czyli eksploatację własnych pojazdów oraz zakup usług transportowych (to np. koszt kupna biletów przejazdu, koszt przewozu bagażu, etc.) analizowana tu rodzina wydaje w miesiącu 404 zł.

Mieszkanie

Statystycznie rzecz ujmując, 4-osobowa rodzina mieszka w nieruchomości o powierzchni mniej więcej 80 metrów kwadratowych. Ponoszony z tego tytułu koszt (czynsz, media, konserwacja…) to 685 zł. W cenie tych świadczeń mamy zarówno VAT, jak i podatek od nieruchomości czy akcyzę.

Przy założeniu, że 285 zł to wydatki opodatkowane stawką 23%, a pozostałe stawką 8%, otrzymujemy 127 zł miesięcznie, co rocznie daje kwotę 1524 zł. Do tego trzeba doliczyć jeszcze podatek od nieruchomości, który - dla przykładu - w Warszawie, za ubiegły rok, w przypadku 80 m kwadratowych mieszkania, wynosił 80 zł.

Dodajmy w tym miejscu, że stawki tego podatku są różne w różnych miejscowościach. Określają je i uchwalają poszczególne rady gmin – stąd różnice.

Wyposażenie

Meble, sprzęt AGD, oświetlenie, środki czystości, etc. czyli wszystkie produkty i usługi związane z wyposażeniem oraz funkcjonowaniem i użytkowaniem przeciętnego gospodarstwa domowego to miesięczny wydatek ok. 185 zł (w tym VAT 34 zł). Rocznie zatem, nasza przykładowa 4-osobowa rodzina wydaje mniej więcej 415 zł na tego typu potrzeby.

Edukacja

Do tej kategorii wydatków zalicza się wszelkie opłaty za naukę (uwzględniając szkoły publiczne, jak i prywatne), a także opłaty za przedszkola lub inne placówki wychowawczo - oświatowe. W tym przypadku w ponoszonych przez nas kosztach nie ma VAT, gdyż w/w instytucje zwolnione są z tego podatku, co z tym idzie nie pojawia się on w ponoszonych przez nas opłatach (jak np. czesne).

Zdrowie

W przypadku zdrowia (w przeciwieństwie do usług edukacyjnych) wysokość obciążenia podatkiem VAT jest już bardziej złożona i zależy od przedmiotu zakupu. W kategorii tej znajdują się zarówno leki i inne artykuły związane z ochroną zdrowia, jak i usługi medyczne. Zastosowanie znajdzie więc w szerokim zakresie stawka 8%, ale także zwolnienie z podatku VAT. Statystyczna rodzina wydaje miesięcznie na zdrowie 150 zł. Zakładając, że połowa tej kwoty objęta jest zwolnieniem, a druga stawką 8%, to roczne obciążenie VAT-em z tego tytułu wyniesie tylko 67 zł.

Łączność

Cztery osoby w rodzinie wydają na te usługi łącznie ok 139 zł miesięcznie. Mamy tu m.in. zwolnione z VAT usługi pocztowe świadczone przez Pocztę Polską, urządzenia i opodatkowane VAT-em usługi telekomunikacyjne (np. aparaty i rachunki telefoniczne), opłaty za Internet… Średnie miesięczne wydatki na usługi pocztowe to 30 zł, pozostałe - 109 zł. Przy takim założeniu, jako 4-osobowa rodzina płacimy ok 244 zł VAT rocznie w związku z korzystaniem z usług typu łączność.

Kultura i rekreacja

Rekreacja i kultura to między innymi wydatki na sprzęt audio, foto, RTV czy komputery, ale także na przykład na sprzęt ogrodowy, sadzonki, instrumenty muzyczne plus wszelkie usługi związane z kulturą i rekreacją (bilety do teatru, wstęp na siłownię, kupno książek czy gazet… To bardzo szeroka i zróżnicowana kategoria wydatków, dlatego znajdzie tu zastosowanie zarówno stawka 23%, jak i 8% lub 5%. Łączne miesięczne wydatki całej rodziny wynoszą 349 zł. Przy założeniu, że 150 zł wydano na zakupy obciążone stawką najwyższą, drugie tyle na zakupy ze stawką 8%, a 49 zł na kupno produktów opodatkowanych stawką najniższą, czyli 5%, w skali roku rodzina płaci 492 zł podatku VAT.

Gastronomia i zakwaterowanie

Na wyjścia do restauracji, tzw. stołowanie się na mieście, zakupy w różnego rodzaju punktach gastronomicznych, noclegi w hotelach lub innych tego typu placówkach, statystyczna 4-osobowa polska rodzina wydaje 110 zł w miesiącu, czyli 1320 zł w skali roku. Do tej kwoty znajduje zastosowanie stawka 23%, jak i 8%. Przyjmując, że 1000 zł z tej kwoty to usługi opodatkowane stawką niższą, łączne roczne obciążenie VAT-em z tego tytułu wynosi 134 zł.

Pozostałe…

Pozostała grupa wydatków obejmuje między innymi wydatki na higienę, przedmioty osobiste, ubezpieczenia, usługi bankowe, usługi administracji państwowej, pogrzebowe i cmentarne, a także towarzyskie. Mamy tu zatem zarówno zwolnienie z VAT, jak i też stawki 8% i 23%. Uwzględniając, że ta grupa wydatków pochłania w ciągu miesiąca 195 zł, dokonując podziału na możliwe opcje opodatkowania, łączny roczny VAT w 4-osobowej polskiej rodzinie może wynieść 132 zł.

Podobne artykuły:

Tax Care S.A. Katarzyna Rola-Stężycka