Ekonomia po polsku (1) – skąd czerpać dochody?

Ekonomia po polsku (1) – skąd czerpać dochody? www.sxc.hu

Dlaczego nie można żyć bez dochodów?

W czasach przed powstaniem przemysłu, w warunkach gospodarki naturalnej rodzina była jednostką produkcyjną, a rodzinne gospodarstwo warsztatem pracy dla wszystkich jej członków. Taka rodzina była samowystarczalna, gdyż sama wytwarzała środki zaspokajające zdecydowana większość swoich potrzeb. W warunkach współczesnej cywilizacji zaspokajanie potrzeb wiąże się z używaniem dóbr, które są kupowane za pieniądze.

To nie pieniądze zaspokajają nasze potrzeby, ale dobra, które za nie kupujemy.

Zatem skąd czerpać dochody, które umożliwią konsumpcję na pożądanym poziomie?

W oficjalnych statystykach wymienia się:

  • dochody z pracy najemnej (praca na etacie, umowa zlecenie lub o dzieło),
  • dochody z użytkowanego przez siebie gospodarstwa rolnego,
  • dochody z pracy na własny rachunek (własna działalność gospodarcza),
  • emerytury, renty oraz inne źródła nie zarobkowej (świadczenia z pomocy społecznej),
  • dochody z tytułu własności, wynajmu, dzierżawy.

Udział poszczególnych źródeł dochodów w dochodach gospodarstw domowych ogółem w Polsce wskazuje, że najistotniejsze są dla nas dochody z pracy najemnej (ok. 50%). Jednak emerytury, renty i świadczenia z pomocy społecznej maja niewiele mniejsze znaczenie (ok. 35%). Dochody z pracy na własny rachunek przynoszą wciąż stosunkowo niewiele (ok. 15%). Warto podkreślić, że to, jak wysokie będą nasze dochody, zależy wyłącznie od nas samych i naszej aktywności oraz przedsiębiorczości.

Podobne artykuły:

Za co otrzymujemy wynagrodzenie w pracy?

dlaczego brutto nie równa się netto?

Najpowszechniejszym sposobem osiągania dochodów jest praca najemna. Najczęściej jest ona wykonywana na podstawie umowy o pracę, w której pracownik zobowiązuje się do pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, a w zamian pracodawca zobowiązuje się do wypłacenia pracownikowi wynagrodzenia.

Określając wynagrodzenie za pracę, trzeba odróżnić wynagrodzenie brutto od wynagrodzenia netto. Wynagrodzenie netto, czyli kwota jaką pracownik otrzymuje „na rękę”, stanowi różnicę między przychodami pracownika, a potrąceniami ustawowymi, którymi są:

  • składki na ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe),
  • składki na ubezpieczenie zdrowotne,
  • zaliczka na podatek dochodowy.

Warto w tym miejscu podkreślić, że wynagrodzenie wypłacane pracownikowi przez pracodawcę nie uwzględnia kosztów pracy, które są ponoszone przez pracodawcę w związku z stworzeniem danego miejsca pracy, o czym będzie mowa w następnych częściach mojego przewodnika.

Podobne artykuły:

Czym różni się praca najemna od samozatrudnienia?

Samozatrudnienie, jednoosobowa działalność gospodarcza – spotkać można wiele nazw na oznaczenie sytuacji, w której osoba fizyczna podejmuje działalność gospodarczą na własny rachunek i na własne ryzyko.

Na tą formę decydują się najczęściej:

  • Osoby, które pragną pracować samodzielnie jako „wolni strzelcy”. Świadczą usługi na rzecz wielu zleceniodawców i korzystają ze swobody, jaką daje im samodzielna organizacja pracy. Typowymi przykładami są tu adwokaci, doradcy podatkowi, tłumacze, architekci.
  • Przedsiębiorcy, dla których taka forma pracy jest okresem przejściowym. Z chwilą pozyskania stosownych kontraktów gospodarczych, środków na rozwój osoby te rozwiną swoje przedsiębiorstwo i prawdopodobnie same zaczną zatrudniać pracowników.
  • Osoby, które w zasadzie są pracownikami, ale dodatkowo zorganizowały swoją aktywność zawodową w postaci jednoosobowej działalności gospodarczej. Skłoniły je do tego bądź to naciski liczącego na oszczędności pracodawcy, bądź spodziewane korzyści ekonomiczne.

Czym naprawdę jest emerytura?

Gwarantowaną przez państwo emeryturę dla wszystkich ubezpieczonych pracowników wprowadził w 1880 r. niemiecki kanclerz Otto von Bismarck. System emerytalny był oparty na umowie pokoleniowej. Pokolenia pracujące finansowało emerytów – wypłaty emerytur pochodziły z bieżących składek pracujących. Model niemiecki został nazwany solidarnościowym lub repartycyjnym.

System ten sprawnie funkcjonował do momentu występowania silnych zmian demograficznych. Wzrost średniej długości życia oznacza, że ludzie żyją coraz dłużej jako emeryci. Jednocześnie z powodu spadku liczby urodzeń coraz wolniej przybywa pracowników opłacających składki. W rezultacie coraz trudniej jest finansować emerytury ze składek pracujących.

W 1999 r. wprowadzono w Polsce reformę systemu emerytalnego. W nowym systemie połączono model repartycyjny i kapitałowy finansowania emerytur. Nowy system składa się z 3 filarów:

  • I filar systemu emerytalnego tworzy Zakład Ubezpieczeń Społecznych i jest to filar obowiązkowy administrowany przez państwo.
  • II filar systemu emerytalnego stanowią otwarte fundusze emerytalne (OFE), które są zarządzane przez powszechne towarzystwa emerytalne (PTE). Głównym przedmiotem działalności funduszy jest gromadzenie środków pieniężnych pochodzących ze składek na ubezpieczenia społeczne i inwestowanie ich na rynku finansowym, z przeznaczeniem na wypłatę emerytur dla członków funduszu po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego.
  • III filar stanowią zbiorowe pracownicze programy emerytalne (PPE) tworzone przez pracodawców dla zatrudnionych przez nich pracowników oraz indywidualne konta emerytalne (IKE), indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego (IKZE) umożliwiające oszczędzanie na emeryturę. Jest to filar dodatkowy, dobrowolny, kapitałowy zarządzany przez prywatne podmioty.

Zachęcam do czytania następnych części mojego przewodnika o ekonomii po polsku, które będę sukcesywnie publikował na swoim blogu do odwiedzenia którego serdecznie zapraszam.

Podobne artykuły:

 

Jerzy Caban