Jak ocenić wypłacalność firmy – czyli czym są wskaźniki zadłużenia?

Jak ocenić wypłacalność firmy – czyli czym są wskaźniki zadłużenia? Stan finansowy firmy

Kondycja finansowa przedsiębiorstwa należy do tych sfer jego funkcjonowania, do których należy przykładać szczególną wagę.



Jednocześnie trzeba pamiętać, że zadłużenie przedsiębiorstwa nie jest niczym nadzwyczajnym, a wręcz przeciwnie – jest zjawiskiem całkiem normalnym. Przedsiębiorcy powinni jednak zwracać szczególną uwagę na stopień zadłużenia swojej firmy, które można określać posługując się określonymi wskaźnikami zadłużenia. Jak ocenić ten stopień i na jakie wskaźniki zwracać uwagę?



Zadłużenie przedsiębiorstwa samo w sobie nie może być rozpatrywane ani w pozytywnym, ani negatywnym świetle. Dopiero osadzenie tych zobowiązań w kontekście może dać realny obraz kondycji firmy od strony finansowej. Należy zwracać uwagę między innymi na to, jaki jest poziom tego zadłużenia oraz jaki wpływ ma ono na kapitał własny. W niektórych przypadkach można przecież znacznie podnieść zadłużenie przedsiębiorstwa, aby wywołać określone, pożądane skutki. Weźmy na przykład mechanizm tzw. dźwigni finansowej, który jest sposobem na zwiększenie wkładu finansowego w działalność inwestycyjną przedsiębiorstwa, a tym samym pozwala na rozszerzenie prowadzonej działalności gospodarczej. Tak więc powiększając dług przedsiębiorstwa i wykorzystując kapitał obcy zwiększamy jednocześnie stopę zwrotu kapitału własnego. Jednocześnie z wkładem kapitałów obcych należy być ostrożnym.



Przyjrzyjmy się pokrótce jak ocenić stopień zadłużenia przedsiębiorstwa i na jakie wskaźniki zwrócić uwagę przy tej ocenie.



Jak ocenić stopień zadłużenia przedsiębiorstwa?



Każdy przedsiębiorca powinien mieć klarowny obraz swojej firmy, przede wszystkim od strony finansowej. Dlatego dane dotyczące zadłużenia przedsiębiorstwa muszą zajmować szczególne miejsce wśród bieżących informacji, jakie ma do swojej dyspozycji jego właściciel. Przede wszystkim z tego powodu, że świadomość stopnia zadłużenia firmy pozwala na podejmowanie optymalnych decyzji, które często mają kluczowy wpływ na jej funkcjonowanie.


Wskaźnik zadłużenia Wskaźnik zadłużenia


Załącznik:
wskaznik-zadluzenia.jpg


Wskaźnik zadłużenia przedsiębiorstwa dokonuje się przez analizę wskaźników finansowych, opartych na danych zgromadzonych w sprawozdaniu finansowym. Na ich podstawie ocenia się bieżącą kondycję finansową firmy, odczytuje trendy i robi przewidywania. Wśród wskaźników wypłacalności (czyli zdolności do obsługi zadłużenia) mamy do dyspozycji przede wszystkim wskaźnik ogólnego zadłużenia, wskaźnik zadłużenia długoterminowego, a także wskaźniki pokrycia odsetek oraz zadłużenia kapitału własnego. W tym krótkim artykule zajmiemy się charakterystyką przede wszystkim dwóch pierwszych.


Czy kontrahent jest wypłacalny?


Analiza wskaźnikowa służy między innymi do określenia wypłacalności przedsiębiorstwa. Firma, które jest wypłacalna, jest w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań finansowych. Należy przy tym pamiętać, że wypłacalność przedsiębiorstwa to nie to samo co jego płynność, choć oba zjawiska są oczywiście ze sobą powiązane. Jak wspomnieliśmy, wypłacalność to zdolność do terminowego regulowania swoich zobowiązań, natomiast przy płynności chodzi o terminowe regulowanie zobowiązań bieżących przedsiębiorstwa posiadanymi aktywami płynnymi.

Wypłacalność w biznesie Wypłacalność w biznesie


Załącznik:
wyplacalnosc-w-biznesie.jpg


Badanie wypłacalności kontrahenta jest pomocnym narzędziem weryfikacyjnym przed zawarcie z nim umowy. Stanowi ono pewien środek ostrożności, pozwalający określić wiarygodność zaciąganych przez kontrahenta zobowiązań. Jest szereg sposobów na sprawdzenie czy kontrahent jest wypłacalny. Pierwszym z nich jest sprawdzenie tzw. giełdy długów, czyli ewidencji (często umieszczonych na stronach internetowych, więc całkiem łatwych w dostępie) niespłaconych zadłużeniach, które wierzyciele wystawili na sprzedaż. Z giełdy długów korzysta kilka podmiotów (m. in. firmy windykacyjne), w tym również przedsiębiorstwa, które chcą zweryfikować swojego klienta. Po drugie, można sprawdzić Krajowy Rejestr Dłużników Niewypłacalnych (KRDN), powołany na mocy ustawy z 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowych.


Wskaźnik ogólnego zadłużenia Kolejnym krokiem jest sprawdzenie firmy w polskim biurze informacji gospodarczej ERIF, które działa od 2007 roku. Należy on do Grupy Kapitałowej KRUK i jest pierwszym tego typu biurem na polskim rynku, które co kwartał weryfikuje stan bazy i publikuje aktualne statystyki. To szybka i skuteczna droga do monitorowania rejestru dłużników. W bazie znajdują się informacje negatywne (czyli te o zadłużonych nieregularnie spłacających swoje zobowiązania), jak i informacje pozytywne (czyli o podmiotach, które terminowo regulują wszystkie kwestie finansowe.) Z biura informacji gospodarczej mogą korzystać zarówno zwykli konsumenci, przedsiębiorcy, banki, fundacje, organizacje, jednostki samorządowe, spółki i inne podmioty, dla których istotna jest informacja o potencjalnych kontrahentach. ERIF BIG S.A. gromadzi dane o ponad 5,1 mln konsumentów i podmiotów gospodarczych, w tym dla ponad 831 tysięcy firm i 4,3 mln indywidualnych osób (dane za raportem za II kwartał 2019). Szczegóły znajdują się na stronie https://erif.pl/.


Wróćmy jednak do wskaźników zadłużenia, o których wspomnieliśmy na początku. Pierwszym z nich będzie wskaźnik ogólny zadłużenia (z jęz. angielskiego debt ratio). W prostym równaniu można przedstawić go jako stosunek kapitałów obcych (na które składają się zobowiązania ogółem plus rezerwy na zobowiązania) do aktywów ogółem. Wskaźnik daje nam najogólniejszy obraz kondycji finansowej danego przedsiębiorstwa. Przekroczenie danego progu zadłużenia ogólnego może być bardzo ryzykowne dla funkcjonowania firmy, z kolei im mniejszy wskaźnik zadłużenia ogólnego, tym większa jest jej samodzielność finansowa.


Wiele przedsiębiorstw nie jest w stanie jednak tej reguły zachować […] Według standardów zachodnich w przedsiębiorstwie, w którym nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym, wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 57–67% - piszą M. Sierpińska i T. Jachna w „Metodach podejmowania decyzji finansowych”.

Zadłużenie a wypłacalność Zadłużenie a wypłacalność


 Załącznik:
zadluzenie-a-wyplacalnosc.jpg


Wskaźnik zadłużenia długoterminowego


Kolejnym istotnym wskaźnikiem zadłużenia służącym do opisywania jego wypłacalności jest wskaźnik zadłużenia długoterminowego (z jęz. angielskiego long term debt to total assets ratio). Jest on wyrażany w procentach i prezentuje stosunek zobowiązań długoterminowych (pożyczek, kredytów, obligacji o terminie wykupu ponad 1 rok) do kapitału własnego. Z perspektywy kondycji finansowej przedsiębiorstwa zadłużenie długoterminowe jest z reguły wygodniejszą formą zadłużenia niż zobowiązania krótkoterminowe – z tej prostej przyczyny, że przedsiębiorstwo ma na jego spłatę więcej czasu. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że zobowiązania długoterminowe z reguły są dużo wyższe od tych zaciąganych na krótsze okresy. W każdym razie wysokości wskaźnika zadłużenia długoterminowego nie można lekceważyć. Podobnie jak inne wskaźniki posiada on swój bezpieczny poziom, którego przekroczenie może skutkować zachwianiem wiarygodnością.


Wskaźnik zadłużenia długoterminowego, inaczej nazywany wskaźnikiem ryzyka, informuje, jaki jest poziom pokrycia zobowiązań długoterminowych własnymi kapitałami. Oblicza się go, dzieląc kwotę zobowiązań przez sumę kapitału własnego. Zadowalający poziom wynosi 0,5, a jeśli wynik jest wyższy niż 1,0, przedsiębiorstwo uznaje się za poważnie zadłużone – czytamy na stronie https://erif.pl/baza-wiedzy/wskaznik-zadluzenia-sposob-na-ocene-wyplacalnosci-firmy/.


Pozostałe wskaźniki


Pozostają jeszcze dwa wskaźniki, o których wspomnieliśmy powyżej, czyli wskaźnik pokrycia odsetek oraz wskaźnik zadłużenia kapitału własnego. Wskaźnik pokrycia odsetek (z jęz. angielskiego times interest earned) jest oceną ryzyka braku środków do spłacenia przez przedsiębiorstwo odsetek. Natomiast wskaźnik zadłużenia kapitału własnego (debt to equity ratio) odgrywa bardzo ważną rolę przy ocenie zdolności kredytowej przedsiębiorstwa. Prezentuje on stosunek długu do kapitału własnego, który w tym przypadku jest traktowany jako zabezpieczenie spłaty zaciągniętych zobowiązań.


Korzystanie z powyższych wskaźników jest niezbędne przy dokonywaniu analizy zadłużenia przedsiębiorstwa. Każde przedsiębiorstwo powinno minimalizować tzw. ryzyko finansowe, które ujawnia się przy korzystaniu w dużym stopniu z kapitałów obcych – pojawia się wtedy zagrożenie, że dana firma nie będzie w stanie spłacić swoich zobowiązań finansowych. Dlatego bieżące odczytywanie wskaźników ogólnego zadłużenia, zadłużenia długoterminowego oraz pozostałych, a tym samym bieżąca analiza stopnia zadłużenia firmy powinna być prowadzona przez każdego odpowiedzialnego przedsiębiorcę.