Nielegalne transfery z Polski

Nielegalne transfery z Polski gettyimages

Elementem procederu prania pieniędzy są nielegalne przepływy finansowe – transfery zagraniczne oraz wywóz gotówki pochodzących z przestępstw. Problem ten dotyczy państw, w których znaczne zyski generowane są przez przestępstwa gospodarcze i korupcję.

Kraje te jednocześnie nie kreują skutecznych systemów przeciwdziałania temu zjawisku. Nielegalne przepływy finansowe rujnują ich wymianę handlową z innymi państwami, zmniejszają dochody ich budżetów, ograniczają inwestycje oraz deregulują system dystrybucji dochodu narodowego. Wpływają też negatywnie na sytuację społeczną i polityczną w państwie.

Polska – kraj oszustw?

Polskę zalicza się od wielu lat do państw, z których transferuje się największe kwoty nielegalnych funduszy albo tych, które przyzwalają na nielegalne przepływy finansowe w stopniu zdecydowanie większym niż inne. Wynika to z badań, które znajdują coraz większe wsparcie polityków oraz organizacji międzynarodowych. Dla przykładu, podczas 10 Plenarnego Posiedzenia Grupy Głównej ds. Finansowania Innowacyjnego Rozwoju w Madrycie 27 lutego 2012 r. sekretarz Organizacji Narodów Zjednoczonych – Ban Ki-moon stwierdził, że państwa członkowskie powinny dla zapewnienia swojego rozwoju szybko i intensywnie wdrażać programy ograniczające nielegalne przepływy finansowe. W przeciwnym razie trudno im będzie utrzymywać ścieżki zrównoważonego rozwoju.

Dwie metody badawcze

Eksperci Global Financial Integrity pod kierunkiem dr. Deva Kara przedstawili w 2012 roku wyniki swoich badań dotyczących nielegalnych przepływów. Analizy zostały przeprowadzone w oparciu o dwie metody . Pierwsza z nich – the World Bank Residual method – obejmuje przetwarzanie danych dotyczących zmian w zakresie długu zagranicznego (zewnętrznego) w bilansie płatniczym. Druga – the Hot Money Narrow method – została zastosowana przez ekspertów po raz pierwszy. Obejmuje ona przetwarzanie danych dotyczących nadfakturowywania i niedofakturowywania handlu zagranicznego. Badania Global Financial Integrity oparte są na założeniu, że nielegalne przepływy nie zapewniają zysków kompensujących utratę kapitału początkowego, ponieważ nie mogą być opodatkowane lub wykorzystywane w celu zwiększania zdolności produkcyjnych. Nielegalne przepływy obejmują zatem wszystkie nierejestrowane transfery finansowe sektora prywatnego, w które zaangażowany jest kapitał pochodzący z nielegalnych źródeł, a także transfery z zaangażowaniem kapitału ze źródeł legalnych, jeśli są one realizowane z naruszeniem przepisów prawnych, w tym podatkowych.

Eksporterzy nielegalnych funduszy

Nominalna wielkość nielegalnych przepływów została określona przez Global Financial Integrity na poziomie 946,7 mld dolarów w 2011 roku i była o 13,7 proc. wyższa niż w 2010 roku. Największe nielegalne fundusze transferowane są z Azji (39,6 proc. całkowitej kwoty), Europy (21,5 proc. całkowitej kwoty) oraz Bliskiego Wschodu i Afryki (11,2 proc. całkowitej kwoty). Wśród pierwszych 15 państw-eksporterów nielegalnych funduszy aż 7 to państwa azjatyckie (Chiny, Malezja, Indie, Indonezja, Tajlandia, Filipiny i Irak), 2 pastwa afrykańskie (Nigeria i RPA), 4 państwa europejskie (Rosja, Białoruś, Polska i Serbia) oraz 2 państwa z Ameryki (Meksyk i Brazylia).

Podobne artykuły:

Jedyny kraj UE, w którym eksportuje się nielegalne środki

Polska jest jedynym państwem Unii Europejskiej umieszczonym na liście wśród 15 głównych państw-eksportujących 72 proc. łącznej kwoty nielegalnych funduszy. W okresie 2002–2011 średniorocznie transferowano z Polski 4,939 mld dolarów nielegalnych funduszy (14 miejsce wśród największych eksporterów). Łączna kwota transferowanych funduszy w tym okresie to 49,39 mld dolarów (15 miejsce wśród największych eksporterów w tej kategorii). Z tego w latach 2008–2011 wytransferowano z Polski aż 41,8 mld dolarów – 85 proc. całej kwoty wytransferowanej w latach 2002–2011. Dla porównania – w 2006 roku – nie odnotowano żadnych nielegalnych transferów z Polski.

Potrzeba zmian

Ograniczenie tych kwot wymaga bardzo pilnej weryfikacji mechanizmów ograniczających nielegalne transfery. Chodzi tu zarówno o zmianę przepisów prawnych dotyczących transakcji między podmiotami powiązanymi oraz z podmiotami mającymi siedziby w państwach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową, lecz także pilne wprowadzenie rozwiązań instytucjonalno-organizacyjnych dotyczących funkcjonowania organów informacji finansowej, organów skarbowych oraz organów kontroli skarbowej. Czasami wystarczy mocne sygnalizowanie przez organy państwowe woli zmian w tym obszarze poprzez dobór odpowiednich narzędzi prewencyjnych i represyjnych.  

Baltic Business Training Barbara Jasińska dr Wiesław Jasiński