Nowa perspektywa wspierania rozwoju organizacji

Nowa perspektywa wspierania rozwoju organizacji http://www.freedigitalphotos.net

Gestalt - słowo z j. niemieckiego oznaczające postać, kształt. Gestalt Practitioner in Organizations to nowy sposób pracy konsultanta w organizacji. I nowa perspektywa.

W dzisiejszych czasach kryzysu, wiele organizacji stara się jak najlepiej przystosować do szybko zmieniających się warunków i odkryć swój potencjał.

Wiele uwagi poświęca się zlokalizowaniu obszarów, które odpowiadają za utratę potrzebnej energii i stanowią „opory” w realizowaniu celów i w kontakcie z otoczeniem. Niedokończone, niezrealizowane cele, w terminologii Terapii Gestalt: „unfinished business”, mogą zatrzymać rozwój i stać się poważnym obciążeniem w funkcjonowaniu organizacji.

Czym jest teoria Terapii Gestalt, na której opiera się konsulting Gestalt?

Pochodzący z Niemiec psychiatra, Fridrich Salomon Perls, był jednym z najsławniejszych psychoterapeutów XX wieku i jedna z najbardziej błyskotliwych postaci psychologii humanistycznej.

Od lat 40-tych XX w. rozwijał koncepcje nowej, opierającej się na eksperymencie i doświadczaniu, szkoły psychoterapeutycznej. Zyskała ona sławę, jako Terapia Gestalt.

Wśród źródeł filozoficznych i psychologicznych, z których czerpał Perls, można wskazać fenomenologię, psychologię humanistyczną, cybernetykę, filozofię zen. Lecz główną konceptualizacją teorii Terapii Gestalt jest teoria pola, będąca adaptacją teorii K.Levina, a zasadniczym modelem cykl samoregulacji, zwany The Cycle of experience.

Perls zmodernizował praktykę kliniczną i stworzył wiele nowatorskich technik i metod terapeutycznych. Jednocześnie często powtarzał, że Terapia Gestalt jest zbyt dobra by ograniczać się do gabinetu psychoterapeuty. Jego uczniowie i następcy, inspirowani przez prace współpracowników Perlsa, zwłaszcza Paula Goodmana, rozwijali teorię Terapii Gestalt. Już w 1960 roku E.Nevis i R.Wallen zaczęli stosować podejście Gestalt w Organizational Development. Około 1974 roku powstało Centrum Rozwoju Systemów i Organizacji w Cleveland Gestalt Institiute

Dzisiaj, Terapia Gestalt to rozbudowana teoria psychologiczna, sięgająca swoimi zastosowaniami praktyki klinicznej, pracy socjalnej, doradztwa, konsultingu, coachingu. Intensywnie rozwija się zastosowanie tego podejścia w Organizational Development (OD).

Kim jest konsultant Gestalt i co się dzieje w jego relacji z klientem?

Konsultant, trener czy coach, podejmuje pracę ze świadomością tego co jest, co jest dostępne i dane w bezpośrednim doświadczeniu, wspieraną przez przekonanie że „nic nie dzieje się w oderwaniu i wszystko, co jest obserwowalne, może mieć potencjalne znaczenie” Współtworzy z klientem proces twórczego badania rzeczywistości, tworząc możliwości zmiany.

Chodzi, zatem o Gestalt organizacji, a nie Gestalt w organizacji. Konsultant staje się „ekspertem świadomości”, prowadząc do wzrostu świadomości „tu i teraz” organizacji, koncentrując się na tym teraz, i na świadomości tego „jak” przebiegają procesy komunikacji, działania, wzajemne relacje, kontakt z otoczeniem. Świadomość umożliwia dokonanie wyboru.

Według teorii Gestalt OD, rozwój organizacji odbywa się dzięki świadomości, na styku tego, co jest znane i tego, co nieznane lub odrzucone. Koncentracja na energii obecnej w systemie, lub jej braku, pozwala na zidentyfikowanie obszarów, gdzie można wspierać mobilizacje energii tak, żeby wydarzyło się coś istotnego. Prowadzi to do przezwyciężenia trudności, domknięcia „unfinished business”. Konsultant jest jednocześnie reżyserem ukierunkowanego, precyzyjnego skupienia świadomości organizacji na obszarach trudnych, gdzie klient doświadcza zatrzymania, stagnacji i facilitatorem otwartego, twórczego poszukiwania nowych dróg, wszystkiego, co ważne.

Wykorzystanie technik Gestalt umożliwia doświadczalne uczenie się, eksperymentalne poszukiwania niestandardowych rozwiązań, poszerzanie świadomości relacji, wspieranie komunikacji.

Struktura pracy zwykle opiera się na 5 etapach:

  1. Ocena (Assesing, pre-contact) - „co jest”, poprzez podniesienie świadomości tego, co wydaje się, że się dzieje. Istotne jest zidentyfikowanie obszarów, które są pomijane, wyeliminowane na równi z tymi, które są widoczne i dostępne. Czasem zbadanie tego, jakie „dzieci i ryby” nie maja głosu w organizacji staje się kluczowe. Opiera  się na tym, co dostępne fenomenologicznej obserwacji - myśli, uczucia, idee, ruch. Ten etap tworzy „ground” do interwencji.
  2. Wybór/wybieranie (choosing, recognition) – kiedy staje się jasne, wokół jakich tematów buduje się energia. Ten etap wymaga zaangażowania całości/grupy. Definiowane są wzorce lub tematy, które staja się „figurą”, centralnym punktem energii.
  3. Działanie na wybór (acting on the choice, contcting) - Proces formowania się tematu do pracy ujawnia dwa bieguny: energię do zmiany i energie do podtrzymania status quo. Możliwe jest zbadanie napięcia pomiędzy nimi. W tym momencie może stać się jasne czy problem jest „problemem do rozwiązania” czy „polaryzacją siły i władzy”. Możliwe jest zastosowanie eksperymentu, który wyostrzy świadomość sytuacji lub/i pozwoli przetestować alternatywne sposoby działania. Czasem związany jest z przejściem przez stan impasu.
  4. Domykanie (final contact/post-contact) - pierwszy krok do utrwalenia zmiany. Uzgodnienie i uświadomienie tego, co jest nowe lub lepiej rozpoznane dzięki eksperymentowi. Potrzebny jest czas, który pozwoli by odkrycia lub dokonania były potwierdzone i „przetrawione” przez osoby/grupy.
  5. Domkniecie (post-contact) - rozpoznanie i asymilacja są najważniejsze. W tym etapie, każda z osób może podtrzymać i rozwinąć świadomość tego, co jest nowe. Jest to proces konieczny do zakotwiczenia zmiany. Grupa/organizacja może rozwijać wspólne znaczenie tego, co jest nowym „tu i teraz”. Prowadzi to do lepszej współpracy i zaangażowania.

Kompetencje i organizacje profesjonalne GPO

Konsulting Gestalt rozwija się w USA, Nowej Zelandii, Australii i w Europie.

Istnieje wiele organizacji profesjonalnych, dbających o standard pracy i wyszkolenia Gestalt Practitioner in Organizations. W Europie, European Association for Gestalt Therapy(EAGT) od 2002 roku umożliwiła indywidualne członkostwo osobom, które pracują, jako manager, coach, trener lub konsultant i wykorzystują w swojej pracy zasady podejścia Gestalt.

Standard profesjonalny GPO został określony przez 4 kluczowe kompetencje:

  1. Konsultant pracuje ze swoją świadomością aktualnej sytuacji
  2. Konsultant wykorzystuje siebie, jako instrument w relacji (z klientem)
  3. Konsultant koncentruje się na procesie osiągania długotrwałych rezultatów
  4. Konsultant czyni domniemane, ukryte procesy, widocznymi i jawnymi, umożliwiając w ten sposób, ich głębsze zrozumienie

Nowa perspektywa

GPO to inne spojrzenie na pracę konsultanta, trenera, szkoleniowca. Trudno tu doszukać się eksperta podającego gotowe rozwiązania i trudniej wykreować „guru”. To raczej wspierający rozwój towarzysz, który przyłącz się na jakiś czas do organizacji, respektując granice tego kontaktu.

Efektem pracy jest znalezienie przez klienta rozwiązania jego problemu! Odpowiedzialność jest po stronie klienta. Wzięcie tej odpowiedzialności powoduje wzrost energii i sprawczości. Sprawia, że zmiana jest procesem zgodnym z zasobami organizacyjnymi i samoregulującym wymianę wewnątrz organizacji i na zewnątrz - z jej klientami.

Podobne artykuły:

Ewa Canert-Łąka
Psychoterapeutka, trener, superwizor, konsultant
Od 2005 roku prezes zarządu Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Gestalt


Bibliografia

  • H.Stevenson”Gestalt Consulting”, Cleveland Consulting Group inc.
  • P.Joyce,C.Sills „Skills in Gestalt, Counselling &Psychotherapy”SAGE Publications Ltd, London
  • T.Levine Bar-Yoseph „The Organization as Social-Microcosm:Gestalt Therapy Oriented Organizational Practice” w Studies in Gestalt Therapy , vol.2 nr.1, 2008




Ewa Canert-Łąka gestalt-szkolenia.pl