Różnice kulturowe w UE - Włochy

Różnice kulturowe w UE - Włochy Photo credit: yewenyi / Foter

Zjednoczenie państw pod sztandarem Unii Europejskiej spowodowało zmniejszenie dystansu między mieszkańcami różnych krajów starego kontynentu. Było też czynnikiem motywującym przedsiębiorców do zredefiniowania swojej działalności.

Wielu z nich, funkcjonujących dotąd na rynkach lokalnych, postanowiło przenieść swój biznes na rynek europejski. Podobnie duże organizacje ponadnarodowe zyskały łatwiejszy dostęp do taniej siły roboczej w mniej rozwiniętych krajach UE.

Korzyści z tego zjawiska są nieocenione, jednak że nie obyło się bez problemów. Szybko bowiem okazało się, że nawet mieszkańcy krajów bezpośrednio sąsiadujących ze sobą mogą mieć (i niezwykle często mają) zupełnie odmienny stosunek do życia a także pracy. Zetknięcie się ze sobą pracowników z różnych krajów spowodowało, że problem różnic międzykulturowych i zarządzania nimi nabrał kolosalnego znaczenia.

Włochy

Pierwszym krajem, któremu z pewnością warto się przyjrzeć jest Republika Włoska – w obecnym kształcie kraj stosunkowo młody, bo zaledwie 150-letni. Wciąż bardzo podzielony, gdyż lata fragmentacji na mniejsze republiki odcisnęły swoje piętno na jego mieszkańcach. Wielowiekowa okupacja sprawiła, że przeciętny Włoch odnosi się dość nieufnie do wszelkiego rodzaju instytucji państwowych. Podstawową i najważniejszą komórką społeczną Republiki Włoskiej jest rodzina – będąca bazą wielkiej ilości małych i średnich przedsiębiorstw. Zarządzanie takim przedsiębiorstwem również jest podporządkowane zasadom włoskiego życia rodzinnego. Ojciec – głowa rodziny jest zazwyczaj szefem całego przedsięwzięcia, a synowie członkami ścisłego kierownictwa. Inni domownicy są szarymi pracownikami, którzy wykonują najcięższą pracę w zamian za kompleksową opiekę. Model taki sprawdza się bardzo dobrze w przedsiębiorstwach rodzinnych, jednak nie jest chętnie przyjmowany przez pracowników dużych korporacji. Włosi są skłonni bowiem poddać się despotycznym rządom jedynie wtedy, gdy pozwoli im to na osiągnięcie własnych celów.

Włoski wkład w europejską kulturę i sztukę jest nieoceniony. Umiłowanie piękna jest tak głębokie w kraju Dantego, że odciska swoje piętno również na środowisku biznesowym. Tutaj nie tylko ważne jest co chcemy sobą reprezentować, ale również jak to zaprezentujemy. Włosi to esteci, jednak nie należy ich uważać za osoby powierzchowne. Dobry menadżer oprócz posiadania wiedzy fachowej musi być postrzegany również jak bella figura – osoba godna podziwu, odznaczająca się dobrym stylem i manierami. Jest to koncepcja zaskakująca jednak niezwykle istotna dla włoskiego poglądu na świat. Równie ważny, a może nawet ważniejszy, dla Włochów jest autorytet. Można wyróżnić wiele źródeł autorytetu, jednak w przypadku włoskich przedsiębiorstw główne źródło autorytetu wynika zazwyczaj ze struktury organizacji – jest nim po prostu prezes bądź właściciel przedsiębiorstwa. Nie ma znaczenia jakie stanowisko zajmuje dana osoba w organizacji – jeśli cieszy się zaufaniem najwyższego kierownictwa będzie osobą poważaną i może mieć bezpośredni wpływ na kluczowe dla działania przedsiębiorstwa decyzje. Autorytet jest przekazywany jedynie wybranym osobom i nie rozchodzi się równomiernie na wszystkich podwładnych, dlatego tak ważne są dla Włochów szerokie kontakty osobiste.

Tradycyjne podejście zgubne

Przyzwyczajeni do jasno określonych celów i struktur menadżerowie, mogą poczuć się całkiem zagubieni we Włoszech. Nierzadko zdarza się bowiem, że przedsiębiorstwo co prawda posiada skomplikowane i długofalowe plany oraz bardzo szczegółową strukturę hierarchiczną, jednak nie mają się one nijak do rzeczywistości. Większość pracowników niższego szczebla może nawet nie mieć pojęcia o istnieniu takich dokumentów, które zostały najprawdopodobniej stworzone na potrzeby prezentacji przedsiębiorstwa przed inwestorem lub bankiem udzielającym kredytu. Nie inaczej jest w małych, rodzinnych firmach – jeśli prezes ma w głowie jakiś konkretny plan działania na kilka najbliższych lat, nie oznacza to automatycznie, że dzieli się nim ze swoimi podwładnymi. Również przepływ informacji w przedsiębiorstwie może zostać uznany za niezwykły. Włosi znani są z bujnego życia towarzyskiego, a kontakty nieformalne zajmują poczesną część ich życia. Wymiana informacji podczas takich spotkań jest nieustająca, jednak zazwyczaj Włosi dzielą się jedynie opiniami, podczas gdy fakty są pilnie strzeżone i przekazywane jedynie najbardziej zaufanym osobom. Dzięki takiej postawie dużo trudniej uzyskać szczegółowe informacje o przedsiębiorstwie z zewnątrz i przejąć nad nim kontrolę.

Ciekawą cechą włoskiego biznesu jest swego rodzaju relatywizm moralny, mający swe korzenie prawdopodobnie jeszcze w czasach rzymskich. Włosi są niezwykle lojalni wobec „swoich” (członków rodziny, zaufanych osób, czasem pracowników ich przedsiębiorstwa), natomiast „pozostałych” są skłonni traktować jak najgorszych wrogów. Tyczy się to zarówno pracowników konkurencyjnych przedsiębiorstw, nielubianych sąsiadów, jak również pracowników instytucji rządowych czy banków. We Włoszech ceni się kreatywność i niepłacenie podatków bywa oceniane jako umiejętność pomysłowego obejścia przepisów.

Bez względu na zajmowane stanowisko czy miejsce w społeczeństwie dobre maniery oraz uprzejmość zawsze są w cenie. Jako że Włosi mają niezwykle ‘społeczne’ usposobienie, bardzo wysoko cenione są cechy takie jak pozytywne myślenie, poczucie humoru czy umiejętność prowadzenia konwersacji. Włosi lubią życie i uważają, że trzeba też lubić swoją pracę aby wykonywać ją dobrze. Co ciekawe, Włosi bardzo wyraźnie rozdzielają życie prywatne i pracę. Współpracownicy, jeśli nie są bliskimi przyjaciółmi, poza pracą spotykają się niezwykle rzadko, a telefonowanie w sprawach zawodowych do osoby będącej na urlopie jest bardzo źle widziane.

Rytm pracy

Specyficzny jest również sam rytm pracy, który charakteryzuje się między innymi spędzaną w domu przerwą obiadową, po której pracownicy wracają do firmy. W zależności od części kraju może być ona dłuższa lub krótsza, zawsze jednak wynika z dość praktycznej przyczyny– klimatu półwyspu apenińskiego. W południe we Włoszech jest po prostu zbyt gorąco, by pracować. Również pojęcie punktualności jest w tym kraju zgoła odmienne od polskiego czy niemieckiego rozumienia tego terminu - Włosi nie przywiązują do tego dużej wagi, a zatem spóźnienie do 20 minut jest rzeczą zupełnie normalną i nie trzeba się nawet z niego tłumaczyć. Większe spóźnienie wymaga już przeprosin oraz wyjaśnienia przyczyny (dotyczy to zarówno spotkań prywatnych jak i biznesowych). Co niezwykłe, jeśli zebranie jest naprawdę ważne – spóźnienia są rzadkością.

Prowadzenie działalności we Włoszech bądź współpraca z Włochami jest zadaniem niezwykle ciekawym, jednak wymagającym pewnej elastyczności. Odmienność w podejściu do życia, pracy i czasu może rodzić pytania, jednak z pewnością również wzbogaci menadżera, który wykaże się wyrozumiałością. Jeśli nie podejdzie on do sprawy zbyt ambicjonalnie i okaże trochę serca, zainteresowania i uprzejmości – może zyskać lojalnych pracowników, których wkład w atmosferę miejsca pracy z pewnością będzie nieoceniony.

Karol Groń

Autor jest pracownikiem firmy Alexander Mann Solutions.


Karol Gron Alexander Mann Solutions