Specjalne Strefy Ekonomiczne – potencjał, z którego wciąż można skorzystać

Specjalne Strefy Ekonomiczne – potencjał, z którego wciąż można skorzystać paiz.gov.pl

Firmy, które jeszcze nie podjęły decyzji o skorzystaniu z możliwości, jakie oferują Specjalne Strefy Ekonomiczne, mają czas wykorzystać ich potencjał do 2026 r. Jakie korzyści, a jakie obowiązki płynął z prowadzenia działalności gospodarczej w SSE?

Pierwszy obszar, na którym rodzimi i zagraniczni przedsiębiorcy mogli realizować swoje inwestycje na uprzywilejowanych warunkach został ustanowiony w 1995 r. w Mielcu. W połowie lat 90. przemiany polityczne i związane z nimi zmiany ekonomiczne w Polsce doprowadziły wiele państwowych zakładów pracy do bankructwa. W konsekwencji, uboższym regionom kraju groziła stagnacja rozwojowa i wysokie bezrobocie. Specjalne Strefy Ekonomiczne miały być sposobem na walkę z tymi zjawiskami i stały się narzędziem polityki regionalnej państwa. Powstały, by przyciągnąć rodzimych inwestorów oraz zagraniczny kapitał, unowocześnić gospodarkę i pobudzić regiony do rozwoju, przeciwdziałać bezrobociu, stymulując powstawanie nowych miejsc pracy.

Dziś inwestorzy mogą wybierać miedzy czternastoma Specjalnymi Strefami Ekonomicznymi, które istnieją nie tylko w regionach o najwyższym stopniu bezrobocia, ale również na terenie Warszawy czy Łodzi. Przedsiębiorcy mają również więcej czasu na realizację swoich projektów, niż pierwotnie zakładano. W 2013 r., decyzją Rady Ministrów, życie Specjalnych Stref Ekonomicznych zostało wydłużone o 6 lat – zamiast do 2020 r., jak zakładał pierwotny status, mają funkcjonować do 2026 r. Obecnie w każdej sekundzie w SSE inwestuje się 215 zł. W sumie, według ostatnich danych Ministerstwa Gospodarki, wielkość inwestycji na terenie stref wynosi ponad 95,5 mld zł.

Ulgi podatkowe – spełnione marzenie inwestorów

Decyzja o przedłużeniu funkcjonowania SSE ma podtrzymać atrakcyjność inwestycyjną Polski w oczach przedsiębiorców, szczególnie tych z zagranicznym kapitałem oraz wyeksploatować niewykorzystany jeszcze potencjał tych obszarów. Zmiana spotkała się z pozytywną reakcją ze strony inwestorów, którą odzwierciedlają rekordowe ilości zezwoleń wydanych w niektórych strefach w 2014 r. Zainteresowanie przedsiębiorców SSE jest uzasadnione. Prowadzenie działalności na ich terenie wiąże się z istotnym benefitem, jakim jest możliwość uzyskania regionalnej pomocy publicznej w formie zwolnienia od podatku dochodowego, zarówno do osób prawnych (CIT), jak i fizycznych (PIT). Przyznana ulga dotyczy oczywiście tylko dochodu uzyskanego z działalności na obszarze strefy.

Poziom pomocy publicznej od 1 lipca 2014 r.

Wielkość przedsiębiorstwa

Intensywność pomocy

Duże

15-50%

Średnie

25-60%

Małe

35-70% 

Zwolnienie od podatku, zależnie od wyboru dokonanego przez przedsiębiorcę, może dotyczyć kosztów nowo poniesionej inwestycji bądź dwuletnich kosztów pracy nowych pracowników. Wysokość zwolnienia od podatku zależy od metody jej kalkulacji. Przedsiębiorcy mogą wybrać między wysokością nakładów inwestycyjnych bądź dwuletnich kosztów pracy pomnożonych przez współczynnik intensywności wsparcia, który uzależniony jest od tego, gdzie zrealizowany jest projekt oraz od tego, jaka jest wielkość przedsiębiorstwa. Przykładowo, w 2001 r. zarządzałem projektem inwestycyjnym na terenie SSE dużego koncernu z branży FMCG. Wysokość uzyskanej ulgi podatkowej wyniosła wtedy 50 mln zł, co stanowiło 50% kosztów poniesionych inwestycji.

Podobne artykuły:

Ze względu na konieczność dostosowania zasad funkcjonowania Specjalnych Stref Ekonomicznych w Polsce do regulacji unijnych, w 2014 r. intensywność pomocy uległa zmniejszeniu i większemu zróżnicowaniu. Obecnie, zależnie od wielkości przedsiębiorstwa i regionu, w jakim prowadzi działalność, zwolnieniem od podatku może być objęty dochód w wysokości od 15% do 70% kosztów poniesionej inwestycji.

Zróżnicowanie limitów udzielanej pomocy publicznej przedsiębiorcom prowadzących działalność w SSE położonych na terenie poszczególnych województw pokazuje poniższa tabela.

Województwo

Maksymalna intensywność pomocy*

warmińsko-mazurskie

50%

podlaskie

lubelskie

podkarpackie

łódzkie

35%

lubuskie

kujawsko-pomorskie

małopolskie

opolskie

świętokrzyskie

pomorskie

zachodniopomorskie

wielkopolskie

25%

śląskie

dolnośląskie

mazowieckie

10-35%**

*+10% w przypadku średnich przedsiębiorstw
  +20% w przypadku małych przedsiębiorstw

**zależnie od powiatu

Wybór Specjalnej Strefy Ekonomicznej, w jakiej przedsiębiorca chciałby zrealizować swój projekt inwestycyjny może mieć wpływ na późniejszą wysokość oszczędności, wynikających z poziomu otrzymanej pomocy publicznej, dlatego warto dobrze go przemyśleć. W niektórych regionach inwestorzy mogą na przykład skorzystać z dodatkowej zachęty, jaką jest zwolnienie z podatku od nieruchomości. Ponadto niektóre strefy mają swoją branżową specyfikę, sprzyjającą stworzeniu klastrów i kooperacji z innymi przedsiębiorstwami. Regiony różnią się także poziomem rozwoju infrastruktury czy dostępem do zasobów ludzkich.

Warto dodać, że lokalizacja inwestycji nie zawsze determinowana jest wysokością wskaźnika intensywności wsparcia, ale czynnikami, takimi jak odległość od lotniska, dostępność wyspecjalizowanych zasobów, istnienie jednostek naukowych (dostęp do zasobów pod badania i rozwój) czy szkół zagranicznych (inwestycjami często zarządzają ekspaci, którzy osiedlają się w Polsce z rodzinami).

Nie tylko ulgi…

Zwolnienie od podatku to korzyść specyficzna dla Specjalnych Stref Ekonomicznych, ale nie jedyna. Dzięki funduszom unijnym oraz rządowym i regionalnym programom wspierania rozwoju przedsiębiorczości w Polsce, inwestorzy prowadzący działalność na terenie SSE mogą ponadto ubiegać się o dofinansowanie różnorodnych elementów inwestycji ze środków publicznych. Na tych samych zasadach jak przedsiębiorcy spoza SSE, mogą starać się np. o uzyskanie dotacji na szkolenie pracowników, zakup środków trwałych i nowych technologii czy prace badawczo-rozwojowe. Inwestorzy uprzywilejowani pomocą publiczną w postaci zwolnienia od podatku muszą jednak pamiętać, że suma uzyskanej pomocy nie może przekraczać wyznaczonego w zezwoleniu na prowadzenie działalności na terenie SSE limitu.

Dla kogo Specjalne Strefy Ekonomiczne?

Specjalne Strefy Ekonomiczne są otwarte dla biznesu każdego formatu – zarówno dla wielkich międzynarodowych koncernów, jak i krajowych przedsiębiorstw sektora MSP, który dominuje krajobraz polskiej gospodarki. Warunkiem jest uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności w danej strefie. Minimalna wartość planowanej inwestycji musi wynosić 100 000 euro, a udział środków własnych minimum 25% wartości sumy kosztów kwalifikowanych inwestycji. Nie są to warunki zaporowe, nawet dla małych podmiotów gospodarczych. Przeszkodą może być branża, w ramach której operuje przedsiębiorstwo. Nie wydaje się zezwoleń na prowadzenie działalności na terenie SSE, jeśli celem inwestycji jest np. wyrób produktów tytoniowych, wyrób, rozlew i przetwarzania napojów alkoholowych oraz spirytusu (chyba, że celem jest produkcja biopaliw) czy wytwarzanie materiałów wybuchowych.

Droga do zezwolenia wymaga przygotowań

Procedura ubiegania się o zezwolenie może trwać nawet rok. Pierwszym krokiem jest złożenie deklaracji Zarządzającemu SSE w celu uzyskania zaproszenia do przetargu lub rokowań. Nie istnieją formalne wytyczne dotyczące sporządzania takiego dokumentu. Deklaracja ma postać listu intencyjnego, w którym zawiera się podstawowe informacje o celu czy miejscu planowanej działalności.

Kolejnym krokiem jest ogłoszenie przez Zarządcę SSE przetargu (udział biorą przedsiębiorcy planujący zakupić grunt) bądź zaproszenie do rokowań (dla właścicieli gruntów). W ogłoszeniu Zarządca SSE stawia warunki, jakie musi spełnić przedsiębiorca starający się o zezwolenie na prowadzenie działalności. Wymagania wobec inwestorów tworzy się na podstawie wydanego oddzielnie dla każdej strefy rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie przetargów i rokowań oraz kryteriów oceny zamierzeń co do przedsięwzięć gospodarczych, które mają być podjęte przez przedsiębiorców na jej terenie. Czasami konieczne będzie poniesienie wstępnych kosztów. Bywa, że szczegółowa specyfikacja istotnych warunków przetargu lub rokowań udostępniana jest odpłatnie, a w przypadku przetargu konieczne może być opłacenie wadium na poczet planowanego zakupu nieruchomości. W odpowiedzi na ogłoszenie, w wyznaczonym terminie należy złożyć komplet dokumentów przetargowych, w tym ofertę zawierającą szczegółowy opis planowanego przedsięwzięcia.

Przedsiębiorca jako oferent przetargu bądź rokowań musi przekonać Zarządcę SSE, że udzielenie mu wsparcia w postaci pomocy publicznej jest uzasadnione. Komisja oceniająca ofertę będzie sprawdzać nie tylko „twarde” kryteria – czy zostały spełnione podstawowe wymogi formalne, jaki jest przedmiot i wartość inwestycji, ale także rokować: czy planowana inwestycja wpisuje się w plan rozwoju danej strefy, jaki będzie jej udział w tworzeniu infrastruktury w danej strefie, czy planuje współpracę z innymi przedsiębiorstwami działającymi na tym samym terenie. Etap rokowań to najtrudniejszy moment w całym procesie ubiegania się o zezwolenie. Może składać się z kilku, kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu rund. W skład komisji wchodzą eksperci, którzy mogą zadawać trudne pytania. Przedsiębiorca powinien umieć je przewidzieć i znać na nie odpowiedź. Do procesu należy się rzetelnie przygotować i na pewno niezbędne będą do tego  szerokie kompetencje finansowe.

Nie tylko korzyści, lecz także obowiązki

Z przywilejem zwolnienia od podatku wiążą się mniej lub bardziej uciążliwe dla przedsiębiorcy obowiązki. Kluczowym zobowiązaniem, jakie nakłada się na inwestorów funkcjonujących na terenie SSE jest utrzymanie działalności przedsiębiorstwa przez okres nie krótszy niż 5 lat, a także utrzymanie własności składników majątku, z którymi były związane wydatki inwestycyjne, przez okres 5 lat. Jeśli natomiast pomoc publiczna udzielana jest w formie zwolnienia od podatku dochodowego z tytułu tworzenia nowych miejsc pracy, obowiązek pięcioletniego utrzymania dotyczy nowych etatów. Okresy te skracają się do trzech lat w przypadku przedsiębiorstw sektora MSP.

Charakterystyczny dla podmiotów korzystających z pomocy publicznej jest większy stopień skomplikowania sprawozdawczości finansowej, konieczność stosowania odrębnych przepisów, np. o cenach transferowych, a czasami prowadzenia odrębnej księgowości, jeśli przedsiębiorstwo jest aktywne również poza SSE.

Podobne artykuły:

Ciężarem mogą być częstsze kontrole. Przedsiębiorstwo znajduje się pod czujnym okiem, z jednej strony – Zarządcy SSE, którego zadaniem jest stała weryfikacja wypełniania warunków udzielonego firmie zezwolenia, z drugiej – organów podatkowych. Na początku tego roku dwukrotnie wydłużono okres przedawnienia zobowiązań podatkowych przedsiębiorstw prowadzących działalność w SSE, co świadczy o tendencji do wzmacniania kontroli. Obowiązki, jakie wiążą się z prowadzeniem biznesu na uprzywilejowanych warunkach wymagają sprawnego zarządzania firmą i prawidłowej realizacji wszystkich procesów finansowych. To duże wyzwanie, którego spełnienie przynosi jednak firmie korzyści w postaci lepszej organizacji i większej transparentności działań, które są dobrze widziane w oczach wszystkich interesariuszy i podnoszą jej prestiż.

Mateusz Skonieczny Mateusz Skonieczny